

D4042

རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་རྫོགས་སོ།། །།འདི་ལ་ཤློ་ཀ་བདུན་བརྒྱ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་དོ། །[་]@#། །རྣམ་བཤད་བསྡུ་བ་བཞུགས། ། @#། །རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བ། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བ་གང་ཞེ་ན། སྤྱི་སྡོམ་ནི། ལུས་དང་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་། །ཚིག་འབྲུ་དང་ནི་དོན་ཉིད་དང་། །ཆོས་དང་ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། །དོན་དང་རྒོལ་བའི ལན་དང་ནི།།མཚམས་སྦྱར་བ་དང་སྨྲ་བ་དང་། །བཤད་དང་འཁོར་དང་ཉན་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་བསྔགས་པ་བསྡུས་པ་དང་། །རྒྱས་དང་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན། །དེ་ལ་མདོ་སྡེའི་ལུས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚིག་འབྲུ་ནི་གནས་ཡིན་ལ་དོན་ནི་དེ་ལ་ གནས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་གཉིས་ཀ་བསྡུས་པ་ནི་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་བཤད་པ་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་དང་། ཀུན་ནས་སློང་བ་དང་། དོན་དང་། རྒོལ་བའི་ལན་དང་། མཚམས་སྦྱར་བའོ། །དེ་ལ་ཚིག་འབྲུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མིང་གི་ ཚོགས་རྣམས་དང་།ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་དང་། ངག་དང་། རྣམ་པ་དང་། བསྟན་པའོ། །དེ་ལ་མིང་གི་ཚོགས་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡང་དག་པའི་དངོས་ པོ་དང་།རིགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བ་དང་། ཡོན་ཏན་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། གསལ་བ་དང་། མི་གསལ་བ་དང་། བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པའོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ནི་རེ་ཞིག་ནང་གི་ངག་ ལ་སེམས་ཅན་དང་སྲོག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།ཕྱི་རོལ་གྱི་དག་ལ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡང་དག་པའི་དངོས་པོའི་མིང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་སོགས་པ་དང་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་དང་དོན་རྣམས་ཀྱིའོ། །རིགས་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་ནི་སེམས་ཅན་ དང་གཟུགས་དང་།ཚོར་བ་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །སོ་སོ་དང་འབྲེལ་པའི་མིང་ནི་སངས་རྒྱས་བྱིན་དང་ཡོན་ཏན་བཤེས་གཉེན་དང་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཡོན་ཏན་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་སུ་རུང་བས་གཟུགས་དང་། ཚོར་བར་བྱེད་པས་ ཚོར་བ་དང་།ཉིན་མོར་བྱེད་པས་ཉི་མ་དང་། སྲེག་པར་བྱེད་པས་མེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །ཐ་སྙད་ལས་བྱུང་བའི་མིང་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དབུལ་པོ་ལ་ཕྱུག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་དང་། གཞན་ཡང་དོན་ལ་མི་ལྟོས་པར་མིང་རྣམ་པར་གཞག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །གྲགས་པའི་མིང་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པའི་མིང་གང་ ཡིན་པའོ།།མ་གྲགས་པའི་མིང་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ཡིན་ནོ། །གསལ་བའི་མིང་ནི་གང་གི་དོན་ཤེས་པའོ། །མི་གསལ་བའི་མིང་ནི་གང་གི་དོན་མི་ཤེས་པ་སྟེ། འགྲོ་ལྡིང་བའི་རིག་སྔགས་ལྟ་བུའོ། །བསྡུས་པའི་མིང་ནི་ཡི་གེ་གཅིག་གང་ཡིན་པའོ། །རྒྱས་པའི་མིང་ནི་ཡི་གེ་མང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། ། དེ་ལ་ཚིག་གི་ཚོགས་རྣམས་ནི་མིང་དང་ཡི་གེ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཚིག་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚིག་དང་། བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་དང་། སྒྲུབ་པའི་ཚིག་དང་། བསྟན་པའི་ཚིག་དང་། བཤད་པའི་ཚིག་གོ། །དེ་ལ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་འབྲུ མ་རྫོགས་པ་དང་།དོན་མ་རྫོགས་པ་ལས་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་ཚིག་ནི་ཚིག་གཉིས་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་ཚིག་འབྲུ་ནི་མ་རྫོགས་པ་ཡིན་ལ། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཀྱང་ཡོངས་སུ་མ་ རྫོགས་པ་ཡིན་པས་མི་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་དེས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ།

应当建立。瑜伽师地论摄事分完毕。此中有七百二十五颂。


摄释分
瑜伽师地论摄释分。礼敬三宝。何为摄释分？总摄为：身与解释分，文句及义理，法与等起分，义及对论答，相续与言说，解说眷属闻，略说佛功德，广说学处利。其中经典之身略说有二种：文句与义理。其中文句是处所，义理是住于其中，应当了知。二者摄集即是所应知。
何为解释？略说应观五种：法、等起、义理、对论答、相续。其中文句有六种：名聚、句聚、字聚、语、相、显示。其中名聚是能正确表达意义的假立词语。此又有十二种：假立所生、真实事物、类相关联、个别关联、功德所生、言说所生、众所周知、不为人知、明了、不明了、略说、广说。
其中假立所生名，且就内在语言而言，如说'有情'、'命'等，就外在而言，如说'瓶'、'毯'等。真实事物名，如眼等诸根及色等诸境。类相关联名，如说'有情'、'色'、'受'、'大种'等。个别关联名，如说'佛授'、'功德友'、'青'、'黄'等。功德所生名，如此：以可造色故名'色'，以能领受故名'受'，以能作白昼故名'日'，以能焚烧故名'火'等。
言说所生名，如此：对贫者说'富'等，又如不观待义理而安立名者。众所周知名，即是遍计名。不为人知名，即与此相反。明了名，即能了知其义者。不明了名，即不能了知其义者，如咒语等。略说名，即一字者。广说名，即多字者。
其中句聚，即名与字圆满具足者。此亦有六种：未圆满句、圆满句、成就句、能成就句、显示句、解说句。其中未圆满句，应从文句未圆满及义理未圆满观察。圆满句，即由第二句而成圆满者，如：'一切罪'这一文句是未圆满的，'一切罪'这一义理也是未圆满的，由'不应作'这一句而成圆满。

།བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ནི་གོང་མའི་འོག་མས་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དེ། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། དེ་ལ་སྔ་ཕྱིའི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ལ་གང་གིས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསྟན་པའི་ཚིག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། དམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། །བཤད་པའི་ཚིག་ནི་ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུའོ། ། ཡང་ན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་དང་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་པའི་མིང་ནི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། གང་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་མཐར་ཐུག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ནི་ཡི་གེ་བཞི་བཅུ་རྩ་དགུ་པོ་དག་གོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་མིང་ངོ་། །མིང་སྔོན་དུ་བཏང་བ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས རྣམས་སོ།།ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མིང་ཡང་ཡིན་ལ་ཡི་གེ་ཡང་ཡིན་ནོ། །ཡི་གེ་གཅིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཚིག་མ་ཡིན་ནོ། །མིང་གིས་མ་བསྡུས་པའི་ཡི་གེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡི་གེ་ཁོ་ན་ཡིན་གྱི་མིང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་འདོགས་པར་མཛད་ཅེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མིང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། མིང་སྣ་ཚོགས་སུ་ལེགས་པར་ཤེས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ངོ་། །ཡང་ཡིད་ཀྱིས་མཚན་མར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ངོ་། །ཡང་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་དོན་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གིས་བརྗོད་པར བྱེད་པའི་ཕྱིར་མིང་ངོ་།།མིང་གིས་མཐའ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཚིག་གོ། །མིང་དང་ཚིག་རྗེས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚིག་བླ་དགས་དང་ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་ལམ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གང་གསུངས་པ་དེ་ལ་ཚིག་བླ་དགས་ནི་སྡེ་པ་མཐའ་དག་ལས་བྱུང་བ་དང་ རིགས་དང་འབྲེལ་པའི་མིང་ངོ་།།ཚིག་བླ་དགས་ཀྱི་ལམ་ནི་སྡེ་པ་དེ་དང་རིགས་དེ་དང་འདུན་པ་སྟེ་དེ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དེ་དང་དེ་དག་རེ་རེ་ལ་དེ་བསྒྲུབ་པའི་ཚིག་གང་ཡིན་པའོ། །དེའི་རྟེན་དེ་ནི་ལམ་མོ། །འདོགས་པ་ནི་རེ་རེ་ནས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ འདོགས་པར་བྱེད་པའོ།།དེའི་རྟེན་དེ་ནི་ལམ་མོ། །འདུན་པ་ནི་ངེས་པར་བཤད་ཟིན་ཏེ་འདུན་པ་གུད་མེད་དོ། །དེའི་ཚིག་བླ་དགས་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ལམ་མོ། །མིང་གི་ཚོགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྟེན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་དང་། དོན་དང་། གང་ཟག་དང་། དུས་དང་། གྲངས་དང་སྐབས་སོ། །དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ངག་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གྲོང་ཁྱེར་བ་དང་སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་འབྱོར པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱིས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ངག་གྲོང་ཁྱེར་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་ནི་སྒྲ་མཉེན་ཞིང་སྙན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གསལ་བ་ནི་ཚིག་དང་ ཡི་གེ་ལེགས་པར་འབྱོར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།མཉན་པར་འོས་པ་ནི་ཆོས་དང་དོན་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་རྟེན་པ་ནི་དད་པའི་བྱ་བ་ལ་མི་རྟེན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་མཐུན་པ་མེད་པ་ནི་རན་པར་སྨྲ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །མི་གཏུགས་པ་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་མཁས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ངག་རྣམ་པ་བརྒྱད་ པོ་དེ་དག་གི་ཡོན་ཏན་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་སོ། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སོ། །སྦྱོར་བ་ནི་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་འབྱོར་པ་ནི་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་གོ་རིམས་ལེགས་པར་འབྱོར་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་རིགས་པ་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་འབྱོར་པ་ཡིན་ནོ།

成立语是以下文成立上文的内容，如此，例如，'呜呼，诸行无常'这句话，以'是生灭之法'这句话来成立。其中，前后所要成立的内容是成立语，能够成立的内容是能成立语。
其中，宣说语如此，例如'诸圣者'等。解释语如'诸正行者与诸胜士'等。或者，圆满与不圆满的名称即是语，以此二者而得究竟。
其中，字母的聚集即是四十九字母。其中，以欲求为先导的是名。以名为先导的是语和字母的聚集。凡是语，既是名也是字。单一字母不是语。未被名所摄的字母，仅是字母而非名。
若问为何安立名聚等，即是为了别别领受由语增上缘所生的触受。何为名的含义？因能善巧了知种种义故为名。又因意能作为相故为名。又因能以语言显示隐密义故为名。因名摄取边际故为语。因能随明显名与语故为字母聚集。
世尊广说语增上与语增上道，其中语增上是从一切部派所生及与种姓相关的名。语增上道是彼部派、彼种姓与欲求，因能从彼等发起故。决定语即是宣说与解释中，各自能成立的语。彼所依即是道。安立即是各别分别安立。彼所依即是道。欲求已如前释，别无欲求。彼语增上安立即是道。
名聚等彼等所依，略说有六种，即：法、义、补特伽罗、时、数与处。彼等差别，如闻所生地中所说而知。
其中，语言略说具足八支，即城市语及悦耳等，应知即是以语与字圆满等乃至众支养护等来说法。其中城市语是就涅槃城而言。悦耳即因音声柔美故。明了即因语与字善巧圆满故。堪闻即因具足法与义故。不依即因不依信仰行为故。无违即因说适度故。无尽即因广大精通故。
彼等八种语言功德，略说应知有三种：所调伏以一种。自性以二种。加行以余者。其中圆满即因名、语、字聚序列善巧圆满故。又因依止四理故为圆满。

།འབྲེལ་པ་ནི་སྒྲུབ་པ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྗེས་སུ་འཕྲོད་པ་ནི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་གསལ་བ་རྣམས་དང་དང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །ཐབས་དང་ལྡན་པ་ནི་ སྙིང་ལ་འབབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འཆམ་པ་ནི་འཁོར་དང་འཚམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཐུན་པ་ནི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་དང་དོན་དང་ལྡན་པ་དང་དུས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲུས་སྐྱོང་གི་ཡན་ལག་གི་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་འགྲུས་སྐྱོང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་རྟག་ཏུ་བྱེད་པའོ། །དེའི་ཡན་ ལག་རྣམས་ནི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་དག་གི་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་ཁམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། གནས་དང་། ། གནས་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། དྲན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བཤད་པའམ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ བསྟན་པ་ནི་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གཏམ་ཟེར་བའོ།།དེ་ཡང་དབང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་གང་ཟག་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་དུ་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་དབང་པོའི་དབྱེ་བས་ནི་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་དང་། དབང་པོ་རྣོན་པོའོ། །སྤྱད་པའི་དབྱེ་བ་ནི་བདུན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ལ་ སོགས་པ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།ཕྱོགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་ཁྱིམ་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའོ། །སྨོན་ལམ་གྱི་དབྱེ་བས་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའོ། །བསྒྲུབ་ཏུ་རུང་བ་དང་བསྒྲུབ་ཏུ་མི་རུང་བའི་དབྱེ་བས་ནི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ ངན་ལས་མི་འདའ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ།།སྦྱོར་བའི་དབྱེ་བས་ནི་མ་ཞུགས་པ་དང་ཞུགས་པ་དང་། བསྒྲིབས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་དང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་དང་། འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་དང་། འཆིང་བ་མེད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་དབྱེ་བས་ནི་མི་དང་མི་མ་ཡིན་ པའོ།།ཚིག་འབྲུ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ན་རྣམ་པ་བཞིས་ཚིག་འབྲུ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མིང་ལ་སོགས་པ་ནས་རྣམ་པར་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་གོ། །གང་ལ་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གང་ཟག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་ལ་སྟོན་པས་བསྡུས་སོ། །གང་གིས་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ངག་གིས་སོ། །སུ་ སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་ཉན་ཐོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ།དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཚིག་འབྲུ་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་མ་ཚང་ན་དོན་མངོན་པར་གསལ་བར་མི་འགྱུར་ལ་དེ་དག་གིས་དོན་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པས་དེའི་ཕྱིར་ཚིག་འབྲུ་ནི་གསལ་བར་བྱེད་ ཅེས་བྱའོ།།དོན་གང་ཞེ་ན། མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་བཅུར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་སའི་དོན་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དོན་དང་། དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་དང་། ཕན་ཡོན་གྱི་དོན་དང་། ཉེས་དམིགས་ཀྱི་དོན་དང་། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་དང་། གཉེན་པོའི་དོན་དང་། བསྡུས་ པའི་དོན་དང་།རྒྱས་པའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་སའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ས་ལྔ་སྟེ། ཚོགས་ཀྱི་ས་དང་། སྦྱོར་བའི་ས་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྒོམ་པའི་ས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་སའོ། །རྒྱས་པར་བྱས་ནས་བཅུ་བདུན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་ཕུང་པོ་མེད་པའི་ སའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དག་གོ།།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རྣམ་པར་ལྔ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་། བརྡའི་མཚན་ཉིད་དང་། རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་། འབྲས་བུའི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་ བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།

关联是因为与修持相关。随顺是因为与解说相顺。随适是因为具有清晰的词句文字和净信。具有方便是因为能入心。和谐是因为与眷属相应。相应是因为具足法、具足义、契合时宜。
所谓精进支分聚，'精进'是指恭敬行持和持续行持。其支分是正见等，因为这些形成一个集合。
其中相状是这样的：与蕴相关的、与界相关的、与处相关的、与缘起相关的、与处非处相关的、与念住相关的、与如是等念相关的，同样也包括声闻所说的、如来所说的、菩萨所说的，这些称为相状。
其中教说是指依据什么而说法。这又根据根器等差别分为二十七种补特伽罗，应当了知。其中根据根器差别分为钝根和利根。行为差别有七种，即如声闻地中所说的贪行等。根据方向差别分为在家和出家。根据发愿差别分为声闻、独觉和菩萨。根据是否堪能修行的差别分为必定般涅槃法者和不般涅槃法者。
根据修行差别分为未入、已入、有障、无障、未成熟、已成熟、具足一切结缚、结缚不全、无结缚。根据种类差别分为人和非人。
总摄这一切文句，以四种方式称为文句：能诠即是从名等乃至究竟。所诠即是对二十七种补特伽罗宣说所摄。能诠工具即是语言。能诠者即是佛陀、声闻和菩萨。这一切都是以六种文句来宣说。
若缺少任何一种则义理不能明显显现，由这些能使义理明显显现，因此文句称为能显。
什么是义理？略说有十种应当观察：即地义、相义、作意义、自在义、功德义、过患义、违品义、对治义、略义和广义。
其中地义略说有五地：资粮地、加行地、见地、修地和究竟地。广说则有十七，即从与五识身相应等直至无蕴地究竟。
其中相义应当观察五种：自相、共相、施设相、因相和果相。这些的分类如在思所成地中所说。无相也应如前在思所成地中所说那样观察。

།དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དོན་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་ཏེ། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཤེས་ པ་བཅུ་ནི།སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་ཤེས་པ་དང་། འགོག་པ་ཤེས་པ་དང་། ལམ་ཤེས་པ་དང་། ཆོས་ཤེས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ཤེས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གྱི་སེམས་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་དང་། ཟད་པ་ཤེས་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་ཤེས་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་འདི་ ལྟ་སྟེ།།ཉན་ཐོས་ཀྱི་སར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་བར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཡིད་ཀྱི་སར་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་དགུ་སྟེ། འདོད་པ་དང་ལྡན་ པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཅིག་གོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གཉིས་པའོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་ མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གསུམ་པའོ།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞི་པའོ། །འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་ལྔ་པའོ་།།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དང་ལྡན་པའི་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དྲུག་པའོ། །ཐ་མའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་རྣམས་སྤངས་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བདུན་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བརྒྱད་པའོ། ། གཟུགས་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་ཟད་པ་ནི་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དགུ་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མཉམ་པར་གཞག་པའི་སར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་མཚན་མ་མེད་པ་སྟེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡང་འདི ལྟ་སྟེ།མཉམ་པར་གཞག་པའི་སར་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དུ་དག་གིས་ཡིད་ལ་བྱ་བ་དང་ཤེས་པ་དག་གིས་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དུ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དུ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ པར་བྱ་བ་དང་།རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་དུ་དག་གིས་རྣམ་པར་ཐར་པར་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཡོངས་སུ་བརྟག་པ་བརྩམ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱ་བའོ། ། དེ་ལ་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དངོས་གཞིའི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། དེའི་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བ་དང་། གཞན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་དངོས་གཞིའི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། འདི ལྟ་སྟེ།བདེ་འགྲོ་དང་། ངན་འགྲོ་དང་། ཉམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དང་། འཁོར་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེའི་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སྤྱོད་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་འདོད་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། དགེ་ བའི་སྤྱོད་པ་དང་།མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། དྲག་པོའི་སྤྱོད་པ་དང་། དྲག་པོ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྱོད་པ་དང་། བདག་ གི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་དང་།གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པའོ། །གཞན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུན་པ་བཟློག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་པ་བསྟོད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པའོ།

其中作意的含义有七种作意，即了知相等，如前声闻地中所说。十种智是：苦智、集智、灭智、道智、法智、类智、他心智、世俗智、尽智、无生智，其分类如前声闻地中所说。
六识蕴是从眼识到意识，即如前五识相应和意地中所说。九种遍知是：断除欲界所摄苦集见所断时为第一遍知；断除色界、无色界所摄苦集见所断时为第二遍知；断除欲界所摄灭见所断时为第三遍知；断除色界、无色界所摄灭见所断时为第四遍知；断除欲界所摄道见所断时为第五遍知；断除色界、无色界所摄道见所断时为第六遍知；断除下分结为第七遍知；断除色贪为第八遍知；断除无色贪为第九遍知。其分类如前等持地中所说。
三解脱门是空性、无愿、无相，其分类如前等持地中所说。
对于以几种作意而作意，以几种智而了知，以几种识而识知，以几种遍知而遍知，以几种解脱门而解脱，应当如是开始观察诸法。
其中所依的含义略说有三种：即事物所依、时间所依和补特伽罗所依。
其中事物所依也有三种：正行事物所依、获得方便事物所依和悲悯他者事物所依。
其中正行事物所依有六种：即善趣、恶趣、退失、殊胜、轮回和涅槃。
获得方便事物所依有十二种：即十二种行为：欲行、出离行、善行、不善行、粗行、非粗行、退分行、胜分行、杂染行、清净行、自利行和利他行。
悲悯他者事物所依有五种：即遮止欲求、如实开示、令正受持、如实赞叹和令生欢喜。

།དེ་ལ་བདེ་འགྲོ་ནི་མི་རྣམས་དང་ལྷ་རྣམས་སོ། །ངན་འགྲོ་ནི་ངན་སོང་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ཉམས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གཞན་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གཞན་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དང་པོ་ནི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཉམས་པའོ། །ཚེ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཁ་དོག་དང་། སྟོབས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་དང་། སྙན་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྤོབས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནི་དགེ་བ་ཉམས་པ་དང་དབང་ཕྱུག་གི་བདག་པོ་ཉམས་པ་དང་དབང་ཆུང་བར་གྲགས་པ་ཉིད་དང་། ཚིག་མི་བཙུན་པ་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་འཆལ་བ་ཉིད་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མ་ཡིན་པ་འཐོབ་པ་དང་།དེ་དག་ལོངས་སྤྱོད་རྒྱ་ཆེན་པོ་དག་ལ་སེམས་མི་འཇུག་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ཉམས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཁྱད་པར་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་ཅི་རིགས་པ་ཁོ་ནར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་ནི་བདེ་འགྲོ་དང་ཉམས་པ་དང་། ཁྱད་པར་དེ་དག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པས་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདོད་པ་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་བཅུ་པོ་དག་སྟེ་བར་མ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྤྱོད པ་ནི་ལོངས་སྤྱོད་དེ་དག་ཉིད་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ཤེས་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་དབང་པོ་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བསྒོམ་པ་དག་གིས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཉེས་ པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྤྱོད་པའོ།།དྲག་པོའི་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཅེར་བུ་དང་གོས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དྲག་པོ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཀྱིས་ཐོབ་པའི་བདེ་བ་ཡོངས་སུ་མི་སྤོང་ཞིང་། མཐའ་གཉིས་པོ་འདོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་དང་ བདག་ཉིད་ངལ་བའི་རྗེས་སུ་སྦྱོར་བའི་མཐའ་ཡོངས་སུ་སྤངས་ནས་དབུ་མའི་ལམ་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཆོས་ཀྱིས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པ་སྤྱོད་པའོ། །ཁྱད་པར་ གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ནེ་ཙོའི་མདོ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་དུ་དེ་ལས་བཟློག་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ ཉོན་མོངས་པའོ།།དེ་དག་གི་རྩ་བའི་གཞི་ནི་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ནི་ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་རྣམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའོ། །འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ནི་མ་རིག་ པ་དང་སྲིད་པའི་སྲེད་པའོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་པོ་དག་གིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་ན་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་འཇུག་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་སྲིད་པའི་སྲེད་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་བསླབ་པ་གསུམ་དང་། ས་ལྔ་སྟེ་ཚོགས་ཀྱི་ས་ནས་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་ བའི་སའི་བར་དུ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།བསླབ་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་གི་རྩ་བའི་གཞི་ཡང་རྣམ་པ་དགུར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱིས་ནི་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པ་རྣམས་སོ། །ཚོགས་ཀྱི་ས་དང་སྦྱོར་བའི་ས་ནི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ བཞིའོ།།ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། མཐོང་བའི་ས་དང་། བསྒོམ་པའི་ས་དང་། མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ས་ནི་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།

关于这些，善趣是指人类和天人。恶趣是指恶道众生。关于衰损有两种：依他的和不依他的。
其中第一种是自身寿命的衰损。如同寿命一样，对于色相、力量、受用、名声、安乐、勇气等也应当如是了知。
第二种是善法衰损、主权衰损、势力微弱、言语不受尊重、智慧混乱、获得不广大的色声香味触、对广大受用境界心不趣入，应当了知与此相应的衰损。
殊胜则应当了知是与此相反的各种情况。
其中轮回即是善趣、衰损以及这些殊胜。涅槃则是从有余依涅槃到无余依涅槃界。
其中欲行即是十种欲乐受用，如中品所说。
出离行即是了知这些受用无常等而出家，以及持守戒律、根律仪等。
善行即是以布施、持戒、修习等行持有漏善法。
不善行即是行持三种恶行。
苦行即是裸体、无衣等。
非苦行即是不舍弃法得之乐，远离贪欲福德随行边际和自我劳苦随行边际二边，依止中道，如法寻求衣物等而受用。
随顺衰损之行即是断绝寿命等殊胜。
随顺殊胜之行即如鹦鹉经中所说，应当了知与前者相反。
烦恼行略说有三种：业烦恼、烦恼性烦恼、趣入烦恼。
它们的根本基础应当了知有九种：业烦恼的是贪嗔痴三者，烦恼性烦恼的是四颠倒，趣入烦恼的是无明和有爱。
为什么呢？因为业烦恼由三不善根所生，烦恼性烦恼由四颠倒所生，烦恼生起时，出家众的趣入烦恼从无明门生起，在家众的趣入烦恼从有爱门生起。
清净行略说即是三学和五地，从资粮地乃至究竟地，如前所说。
这些学处等的根本基础也应当了知有九种：增上戒和增上心是无贪、无嗔、无痴，资粮地和加行地是四无颠倒，增上慧学处、见地、修地和究竟地是明和解脱。

།དེ་ལ་བདག་གི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བདག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ གིའོ།།འདི་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལན་འགའ་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་བྱེད་མོད་ཀྱི་གཞན་གྱི་དོན་ཁོ་ན་ལ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བདག་གི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ཁོ་ན་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པ་ནི་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་བདེ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིའོ། །དེ་ལ་འདུན་པ་ཟློག་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དྲུག་གི་མི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ནི་དཀར་པོའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ཡང་དག་པར འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རིགས་པ་བཞི་ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བསྟན་ཅིང་མོས་པར་གྱུར་པ་རྣམས་བསླབ་པའི་གཞི་གཟུང་བ་བསྒྲུབ་པ་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། གདོན་མི་ཟ་བར་བྱས་ནས་བདག་གིས་ད་ཅི་ཞིག་བགྱི་ཞེས་ཟེར་བ་ལ་ཁྱོད་ཀྱིས་འདི་ལྟ་འདི་ ལྟར་སྒྲུབས་ཤིག་ཅེས་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པ་ནི་ཀུན་ཤེས་པའམ་བསྒྲུབ་པའམ། ཐོབ་པར་བྱ་བ་ལ་སེམས་ཞུམ་པའི་ཚེ་ན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་མཐུ་ཡོད་པས་སེམས་ཡང་དག་པར་འཛིན་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་ པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་ཡང་དག་པའི་བསྔགས་པ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་འདི་སྐད་ཟེར་གྱིས་འདི་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་གཞན་གྱི་ ཚིག་གིས་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའམ།གལ་ཏེ་བྱེད་ན་འདི་དང་འདི་ལྟར་བྱའོ་ཞེས་བསྡིགས་པར་བྱེད་པའམ། ཁོ་བོ་ལ་བྱམས་པའི་ཕྱིར་མ་བྱེད་ཅིག་ཅེས་གསོལ་བ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཐ་མལ་པ་ལ་ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་ལ་དེ་སྐྱོན་ལས་བཟློག་ཏུ་མི་རུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པར་སྟོན་པར་བྱེད་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱོན་ལ་གནས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་བསྟན་ནས་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པར་ འཛིན་དུ་ཡང་འཇུག་ལ་ཡང་དག་པར་གཟེངས་སྟོད་པར་བྱེད་པ་ནི་དང་པོ་ཉིད་དུ་བསླབ་པ་ཡང་དག་པར་མ་བླངས་པ་དང་།གོང་མའི་ཁྱད་པར་ལ་ཞུམ་པ་ན་ཁྱད་པར་རྩོམ་པ་ལའོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་ཕན་ཡོན་ལྔ་ཡོད་དེ། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་ན་རང་གི་རྟོགས་པ་ལ་ངེས་པར་ འགྱུར་བ་དང་།གཞན་དག་དེའི་ཡོན་ཏན་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་དགའ་བ་སྐྱེ་བ་དང་། ཞེ་འགྲས་པ་རྣམས་དེ་ལ་དད་པར་འགྱུར་བ་དང་། མ་དད་པ་རྣམས་ཐ་མལ་པར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའོ། །ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱེད་པའི་གང་ ཟག་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་ལྷའི་རིས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱེད་ཅིང་སོགས་ཏེ།དེ་ནི་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེ་བ་དེ་དང་དེར་ཡིད་དུ་འོང་བ་འབའ་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་གྱི། ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་སྤྱོད་པས་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཕྱི་མའི་འདོད་པའི་རྒྱུར་འདི་ལ་དགེ་བ་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་མ་ཡིན་པས་འདོད་པ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བའི་སྤྱོད་པ་ནི་ཉམས་པར་བྱས་པས་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་ལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས པར་བྱས་པས་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ།།དགེ་བའི་སྤྱོད་པས་ཀྱང་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །མི་དགེ་བའི་སྤྱོད་པས་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།

关于这个，为自己利益而行持是这样的，即是成办对自己有利益的事情，也就是声闻和独觉的行持。如是，他们虽然有时也做利益他人的事情，但并不是专门为了他人利益而行持，因此称为唯一为自利而行持。
为他人利益而行持是为了众多众生的安乐等而成办利益他人的事情，也就是诸菩萨和如来的行持。
其中，遮止欲乐是宣说六种黑分行持的过失，以及如实显示过患。
其中，如实开示是为了令人如实受持白分行持而如实开示四种道理。
其中，令如实受持是对已如实开示并生起信解的人们，令其受持学处，即是对于必定要做而说'我现在该做什么'的人，告诉他'你应当这样这样做'而如实引导。
其中，如实赞励是当对于了知、修行或所证之事心生怯弱时，以具有福分和能力而令心生起坚定。
其中，如实令欢喜是对于修行随法之法而作如实赞叹。
有遮止欲乐而不如实开示的情况，比如以他人的话语遮止欲乐说'某某人这样说，你不要做这个'，或者威胁说'如果要做就要这样那样'，或者恳求说'因为爱护我而不要做'等。
有如实开示而不遮止欲乐的情况，比如对平常的功德过失作如实开示，而无法令其远离过失。
既如实开示又遮止欲乐的情况，比如对住于过失者如实开示并遮止其欲乐。
其中，既令如实受持又如实赞励的情况是针对最初未受持学处，以及对上等殊胜生起怯弱而开始殊胜之事的情况。
如实欢喜有五种利益：如实欢喜时能确定自己的证悟；他人对其功德生起欢喜了知；怨敌对其生起信心；不信者保持平常心；信者更加增上。
如实令欢喜的补特伽罗造作能生于悦意天界的业等，他无论生于何处都将获得唯一悦意的果报，而不会是不悦意的。
其中，以欲乐行持也有生于善趣的，比如为了后世欲乐而于今生行善；也有生于恶趣的，比如以非法成办欲乐。
出离行持若有缺失则生于恶趣，若圆满则成为生于善趣和涅槃的资粮。
以善行也成为生于善趣和涅槃的资粮。以不善行则生于恶趣。

།དྲག་པོའི་སྤྱོད་པས་ཀྱང་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་ འགྱུར་ཏེ།ལོག་པར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པས་བདག་ཉིད་ཀུན་ཏུ་གདུང་བ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དྲག་པོ་མ་ཡིན་པའི་སྤྱོད་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཚོགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཉམས་པའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པས་ནི་ཅི་རིགས་པར་ཉམས་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་ བར་འགྱུར་རོ།།ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པས་ནི་འཁོར་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྱོད་པས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པས་ནི་བདག་ཉིད་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་ གྱི་དོན་གྱི་སྤྱོད་པས་ནི་བདག་དང་གཞན་དག་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བ་དང་།ཁྱད་པར་དུ་འགྲོ་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་དངོས་པོ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ཏེ། །དངོས་གཞིའི་དངོས་པོ་ནི་བདེ་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་རྣམ་པ་དྲུག་གོ། ། དེ་འཐོབ་པའི་ཐབས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་སྤྱོད་པ་བཅུ་གཉིས་སོ། །གཞན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་དངོས་པོ་ནི་གང་གིས་གཞན་གྱིས་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བ་ན་དངོས་གཞིའི་དངོས་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སྤྱོད་པ་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལ་ཅི་རིགས་པར་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ནས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ བར་བྱེད་པའི་བར་རོ།།དེ་ལ་དུས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་གཏམ་གྱི་དངོས་པོ་གསུམ་སྟེ། འདས་པའི་གཏམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་མ་འོངས་པའི་གཏམ་གྱི་དངོས་པོ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་གཏམ་གྱི་དངོས་པོ་མདོ་ལས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ཁོ་ན་བཞིན་ནོ། །དེ་གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་དབང་པོ་ རྟུལ་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པོ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་དང་། དུས་དང་། གང་ཟག་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་གཏམ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དབང་དུ་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཕན་ཡོན་གྱི་དོན་མདོར་ བསྡུ་ན་ཆོས་སམ་གང་ཟག་བསྔགས་པའི་དོན་བསྟོད་པའོ།།དེ་ལ་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་སམ་གང་ཟག་མི་བསྔགས་པའི་དོན་སྨད་པའོ། །དེ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དོན་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ། །དེ་ལ་གཉེན་པོའི་དོན་ནི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དེ།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། འདོད་ཆགས་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ། དེའི་གཉེན་པོ་ནི་མི་སྡུག་པ་ཡིན་པ་དང་། ཞེ་སྡང་ནི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཡིན་ལ་དེའི་གཉེན་པོ་ནི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། རིགས་དང་འབྲེལ་བའི་ ཆོས་བསྟན་པ་ལས་སོ།།དེ་ལ་རྒྱས་པའི་དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སོ་སོ་དང་འབྲེལ་བའི་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་སོ། །ཡང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་བསྟན་པ་ལས་སོ། །ཡང་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མིང་བསྡུས་པ་དང་། དོན་བསྡུས་པ་ལས་སོ། །བསྡུས་པའི་ དོན་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་རྒྱས་པའི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།མིང་རྒྱས་པ་དང་། དོན་རྒྱས་པ་ལས་སོ་། །མདོ་ལས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཤཱ་རིའི་བུ་ནི་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཆོས་སྟོན་པ་ཡང་བྱེད་རྒྱས་པར་སྟོན་པ་ཡང་བྱེད་མོད་ཀྱི་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་ནོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོའི་སྡེ་ལ་ནི་ཚིག་འབྲུ་རྒྱས་པ་ཡིན་ལ་དོན་བསྡུས་པ་ཡིན་པ་དང་།ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ལ་ནི་དོན་རྒྱས་པ་ཡིན་ལ་ཚིག་འདི་བསྡུས་པ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །བར་སྡོམ་ནི། ས་དང་མཚན་ཉིད་ཡིད་བྱེད་དང་། །དབང་བྱ་ཕན་ཡོན་ཉེས་དམིགས་དང་། །མི་མཐུན་ཕྱོགས་དང་ གཉེན་པོ་དང་།།བསྡུས་པ་དང་ནི་རྒྱས་པ་ཡིན། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་ལུས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་ལ་དོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་གཞན་དག་ལ་བསྟན་པར་བྱའོ།

由于暴烈的行为也会堕入恶趣，因为依止邪见而使自身完全受苦的缘故。
由非暴烈的行为则成为涅槃资粮。
由随顺退失分和随顺殊胜分的行为，则会相应地趋向退失和殊胜。
由杂染的行为则会轮回。
由清净的行为则会趋向涅槃。
由自利的行为则会使自身趋向善趣、殊胜和涅槃。
由利他的行为则会使自他趋向善趣、殊胜和涅槃。
这些成为三种事，正行事即是从善趣等直至涅槃为止的六种。
获得彼之方便事即是十二种行为。
他人随悲悯事即是当他人随悲悯时，依据正行事而对那十二种行为相应地从遮止欲求乃至真实欢喜为止。
其中关于时间的所依，略说有三种谈事：过去谈事、未来谈事和现在谈事，如经中所说。
其中关于补特伽罗的所依，应知即是从钝根等二十七种补特伽罗。
如是依据所说的事、时间和补特伽罗等，诸佛世尊的言教得以生起，因此称为所依。
其中功德义略说即是赞叹法或补特伽罗的意义。
其中过患义是这样的：即诽谤不赞叹法或补特伽罗的意义。
其中违品义略说即是一切杂染行为。
其中对治义即是一切清净行为，例如：贪欲是违品，其对治是不净观；嗔恨是违品，其对治是慈心等。
其中略义是这样的：即从宣说与种性相关的法。
其中广义是这样的：即从宣说与个别相关的法。
又从宣说了义经和未了义经。
又略义有二种：名略和义略。
如略义一样，广义也有二种：名广和义广。
如经中世尊说：'舍利子虽然略说法也做广说法也做，但能了知者极为稀少。'
其中世尊于经部是文句广而义略，于偈颂部是义广而文句略，如是遍说。
中间总结：地和相、作意与所依、功德过患及违品、对治略与广。
这就是佛语的体系，因此应当于圣教中寻求这十种义理的全部或任何一种。
如是为自利而寻求之后，应当教示他人。

། དེ་ལྟར་ཚིག་འབྲུའི་ལུས་ཅན་དང་། དོན་གྱི་ལུས་ཅན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་ཆོས་སྨྲ་བས་རྣམ་པ་ལྔས་རྣམ་པར་བཤད་པས་འཇུག་པར་བྱ་སྟེ། དང་པོར་ཆོས་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཀུན་ནས་སློང་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་དོན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྒོལ་བའི་ལན་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི འོག་ཏུ་མཚམས་སྦྱར་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །དེ་ལ་མདོའི་སྡེ་ནི་སྨོས་པའི་དོན་གྱིས་ཏེ་རྐྱང་པར་བཤད་པ་ཡིན་པའོ། །དེ་ཡང་ཕལ་ཆེར་དགོངས་པ་གཟུང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དབྱངས་ཀྱིས་ བསྙེད་པའི་སྡེ་ནི་ཐ་མར་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་།མདོར་བསྟན་པར་གཞག་པ་ངེས་པའི་དོན་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་ནི་མདོར་བསྟན་ནས་རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལུང་སྟོན་པར་མཛད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་ཀྱི་དུས་ལས་འདས་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ལུང་སྟོན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་ནི་ཚིགས་བཅད་དུ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་རྩ་བ་གཉིས་པའམ་རྩ་བ་གསུམ་པའམ་རྩ་བ་བཞི་པའམ་རྩ་བ་ལྔ་པའམ་རྩ་བ་དྲུག་པའོ། །དེ་ལ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི་གང་ལས་ཀྱང་མ་བརྟེན་པར་འདི་ལྟ་སྟེ། ཉན་ ཐོས་རྣམས་བྱང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྐྱེ་བོ་ཕྱི་མ་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཉེ་བར་གཞག་ནས་ཚུལ་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེད་དུ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆེད་དུ་བརྗོད་པ་ཆེད་དུ་བརྗོད་པར་མཛད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་གླེང་གཞིའི་སྡེ་ནི་ བརྟེན་ནས་བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་རི་དྭགས་འཛིན་གྱི་བུ་ནག་པོ་ལས་བརྩམས་ཏེ་དགེ་སློང་རྣམས་ལ་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་གསུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། སོ་སོར་ཐར་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ་བྱུང་བའི་ལམ་འདུལ་བར་བསྡུས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་གང་ ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གླེང་གཞི་འདི་དང་སྐབས་འདི་ལ་འདི་སྐད་གསུངས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་ནི་དཔེ་དང་བཅས་པའི་མདོ་སྡེ་གང་ཡིན་པ་སྟེ་དེས་དོན་དེ་རྣམ་པར་བྱང་བར་འགྱུར་བའོ། །དེ་ལ་དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་ནི་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་མ་གཏོགས་པ་སྔོན་གྱི་ ཚུལ་དང་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་སྐྱེས་པའི་རབས་ཀྱི་སྡེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་ལ། བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་སྐྱེ་བ་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ལམ་འདི་ལྟ་སྟེ། ས་བདུན་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་བཞི་ཡང་དག་ པར་བརྗོད་པ་དང་།སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བཞི་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པའི་བར་གྱི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བརྒྱ་བཞི་བཅུ་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་བསྟན་པ་དག་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་སྟེ་ཆོས་དེ་ དེ་དག་ནི་མང་བ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་ཡུན་རིང་པོ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་རྒྱ་ཆེ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ།།དེ་ལ་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ཀྱི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་གང་ ཡིན་པ་སྟེ།འདི་ལྟ་སྟེ། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱུའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་དག་ནི་མདོ་སྡེ་ལས་ངེས་པར་དྲངས་པའི་མ་མོ་གང་དག་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་ནི་མ་མོ་ཞེས་བྱའོ། །གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་བསྟན་པ་དང་གང་དུ་ཉན་ཐོས་གཞི་མཐོང་བས་རྟོགས་པ་ལ་གནས་པས་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ནོར་བར་བསྟན་པ་དེ་ཡང་མ་མོ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་མངོན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཡིག་འབྲུ་དང་བཟོའི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ཀྱི་དང་པོ་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་ཡིན་པ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་བྱའོ།

如是对于文字体和义理体的经典，说法者应当以五种方式解说而趣入：首先应当说法，其后应当说发起，其后应当说义理，其后应当说答辩，其后应当说相连。
其中法略说即是经等十二分教所摄。其中经部是以说明之义而单独解说。这也多应当理解为密意。
其中应颂部是以最后偈颂音调而说者，以及略说安立非了义者。
其中授记部是略说后分别授记者，以及授记声闻超越时限者之出生者。
其中偈颂部是以偈颂解说者，即是二句或三句或四句或五句或六句。
其中自说部是不依于任何而说，如是为令声闻清净而说者，以及为怜悯后世众生而安立说法者，是名自说部。如说'世尊自说自说'。
其中因缘部是依止而说者，即如说'世尊缘黑鹿子为诸比丘说法语'，以及缘别解脱而集律道者，以及凡是世尊于此因缘此时如是说者。
其中譬喻部是有譬喻之经，由此令义理清净。
其中本事部是除本生部外具前行之法。
其中本生部是于菩萨行中，自身宣说真实本生者。
其中方广部是菩萨道，如是七地和四种菩萨行真实宣说，以及佛法如是四种遍清净和乃至一切种最胜智之间的一百四十不共佛法，如是于菩萨地中所说者真实宣说。彼等诸法以多、广大、长久三无数而真实成就故广大，是故名为方广部。
其中希有法是真实宣说诸佛及声闻及在家众之希有法者，如是如希有因经中所说。
其中论议部是从经中决定引出之本母，其中一切了义经皆名本母。凡是世尊说法相及凡是声闻住见谛所悟而无误说法相者亦是本母即是阿毗达磨。如同文字及工巧论中字母为初，应当如是正知法相解说。

།ཇི་ལྟར་ཡི་གེའི་ཕྱི་མོ་མེད་པའི་ཡི་གེ་མངོན་པར་མི་གསལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མདོའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པར་མ་བཞག་ན་མངོན་པར་མི་གསལ་བ་ཡིན་གྱི་རྣམ་པར་བཞག་ན་མངོན་པར་གསལ་བར་འགྱུར་རོ། ། མཚན་ཉིད་ཐ་མི་དད་པར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་མ་མོ་དེ་ཉིད་ཆོས་མངོན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། མ་མོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དངོས་པོ་དང་དུས་དང གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལས་ཅི་རིགས་པར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ།གང་ཟག་ཆེ་གེ་མོ་ཞིག་སྤྱོད་པ་མང་གེ་མོ་ཞིག་འདུན་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཀུན་ནས་སློང་བ་བརྗོད་ནས་དོན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། བསྡུས་པའི་དོན་དང་། ཚིག་གི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་བསྟན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། འབྲས་བུས་སོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ད་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལོག་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུ་དང་། ལོག་པར་བསྒྲུབས་པའི་འབྲས་བུའོ། །དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ཀྱང་རྣམ་པ་བཞིས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མིང་གི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་དང་། མཚན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ལུས་བསྟན་པ་དང་། ངེས་པའི ཚིག་བསྟན་པ་དང་།རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་བསྟན་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། རྟགས་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། ལས་དང་། ཆོས་དང་། རྒྱུ་དང་། འབྲས་བུས་སོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ དང་།ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གནས་སྐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། གང་ཟག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཅན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུའོ། །ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །འདུ་ཤེས་ནི་འདུ་ཤེས་དྲུག་གོ། ། འདུ་བྱེད་ནི་འདུ་བྱེད་གསུམ་མོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདས་པ་དང་།མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་དང་། འབྲིང་གི་གནས་སྐབས་དང་། ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། བདེ་བའི་གནས་སྐབས་ དང་།སྡུག་བསྔལ་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། དགེ་བའི་གནས་སྐབས་དང་། མི་དགེ་བའི་གནས་སྐབས་དང་། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བསམས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། བསྒོམས་པའི་གནས་སྐབས་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། ནང་གི་གནས་སྐབས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་གནས་སྐབས་དང་། གཟུང་བའི་གནས་སྐབས་དང་། འཛིན་པའི་གནས་སྐབས དང་།མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་དང་། གཉེན་པོའི་གནས་སྐབས་དང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་དང་། མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་དང་། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་དང་། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་གང་ཟག་ཉི་ཤུ་ རྩ་བདུན་གྱིས་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རང་གིས་གླེངས་པའམ་གཞན་གྱིས་བརྒལ་བ་ནི་རྒོལ་བའི་ལན་གདབ་པར་བྱའོ།

正如没有字母的起源，文字就不明显一样，如果不建立法的特征，十二分教法如经典等也是不明显的，如果建立了就会变得明显。
为了说明特征无差别，所以称母论即为对法，依靠母论来解释其他经典的，称为论议分教。
其中发起有三种：从事物、时间和补特伽罗的角度来适当地说明，为了遮止某某补特伽罗的某某行为欲望，为了正确宣说，为了生起真实欢喜。
其中说明发起后应说明义理，义理有二种：总义和词义。
其中总义应以四种方式说明，即：成立了义经、显示事物边际、修行和果。
其中修行又有二种：邪和正。其果也有二种：正确修行的果和错误修行的果。
其中词义也应以四种方式说明：显示异名、以性相本体显示体性、显示词义、以种类分别。
其中显示词义应以五种方式配合，即：相、本体、业、法、因和果。
其中种类分别也应以五种方式观察：本体的分别、界的分别、时间的分别、阶位的分别和补特伽罗的分别。
其中本体的分别是：色是十种有色处，受是三种，想是六种想，行是三种行，识是六种识，应知这样相应的是本体的分别。
其中界的分别是欲界、色界和无色界。
其中时间的分别是过去、未来和现在时。
其中阶位的分别应知有二十五种，即：小的阶位、中的阶位、大的阶位、乐的阶位、苦的阶位、非苦非乐的阶位、善的阶位、不善的阶位、无记的阶位、闻的阶位、思的阶位、修的阶位、增上戒的阶位、增上心的阶位、增上慧的阶位、内的阶位、外的阶位、所取的阶位、能取的阶位、违品的阶位、对治的阶位、现前的阶位、非现前的阶位、因的阶位和果的阶位。
其中补特伽罗的分别应如前知二十七种补特伽罗。
其中自说或他问时应作答辩。

།དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་ལྔས་རྒོལ་ཏེ། དོན་མ་རྟོགས་པ་ནི་མ་རྟོགས་པས་ཚིག་འབྲུ་འདིའི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེས་རྒོལ་ལོ། །ཚིག་འགལ་བས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྔར་ནི་གཞན་དུ་གསུངས་ལ་འདིར་ནི་གཞན་དུ་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུས་སོ།།རིགས་པ་དང་འགལ་བས་ནི་གང་ལ་རིགས་པ་བཞི་དང་འགལ་བ་ཀུན་དུ་སྣང་བས་སོ། །ཆ་དུ་མ་ཀུན་དུ་སྣང་བས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་དང་དེར་རྣམ་གྲངས་དུ་མས་དོན་དེ་ཉིད་ ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ལྟ་བུས་སོ།།ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ནང་གི་བདག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟག་པ་དང་བརྟན་པ་དང་ཐེར་ཟུག་དང་ཡང་དག་པ་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ། །དེ་དག་གི་ལན་ཡང་རྣམ་པ་ལྔར་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་ རིག་པར་བྱ་སྟེ་མ་རྟོགས་པ་ལ་ནི་རྟོགས་པར་བྱ་བའོ།།ཚིག་འགལ་བ་ལ་ནི་དགོངས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའོ། །ཚིག་འགལ་བ་ལ་དགོངས་པ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པས་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟ་བར་ཆ་དུ་མར་སྣང་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་ གྱུར་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲའོ།།རིགས་པ་དང་འགལ་བ་ནི་ནག་པོ་བསྟན་པ་དང་རིགས་པ་བཞི་བསྟན་པ་དང་ཆེ་གེ་ཞིག་གི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་པ་བསྟན་པས་ལན་གདབ་པར་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་མགོ་གཅིག་ཏུ་ལན་གདབ་པ་ནི་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་ལ་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ ཉིད་ཡང་དག་པར་རྣམ་པར་གཞག་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པར་ཕྱེ་སྟེ་ལན་གདབ་པ་ནི་ཚུལ་དང་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་འདྲི་བ་རྣམས་ལ་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་དྲིས་ཏེ་ལན་གདབ་པ་ནི་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་ལ་ཕྱོགས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞག་ པར་ལན་གདབ་པ་ནི་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།།ཟབ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་བཞིས་ལན་གདབ་པར་བྱ་བ་གཞག་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྔར་བསྟན་པ་བཞིན་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་ ལན་གདབ་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ལ།དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀྱང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་གཞག་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་དང་ལམ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་དེའི་ འབྲས་བུ་སྤངས་པ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཡང་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཤི་ཕན་ཆད་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་དྲང་བར་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། རྣམ་པར་བཤད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་དང་། བསྒྲུབ་པའི་མཚམས་སྦྱར་བའོ། །རྣམ་པ་དེ་གསུམ་གྱི་མཚམས་སྦྱར་བའི་དཔེ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ང་ནི་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུ་དང་མཆོག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུ་དང་། རབ་ཏུ་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུར་རབ་ཏུ་བྱུང་ངོ་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེས་ནི་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུར་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡབ་ཟས གཙང་གིས་ངའི་གནས་ཁང་བཟངས་རྩིག་ཏུ་བཅུག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་དེས་ནི་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུར་དེ་ཉིད་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཤིན་ཏུ་གཞོན་ནུར་རབ་ཏུ་བྱུང་ཞེ་ན། ན་བའི་ཆོས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། ། གང་དུ་བསྡུས་ཏེ་མདོར་བསྟན་པ་ཙམ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཚོར་བ་གསུམ་པོ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་དེར་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ཚོར་བ་དེ་ཉིད་ཚིག་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོངས སུ་རྫོགས་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཚོར་བ་ཇི་ལྟ་བར་བདེན་པ་བཞི་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་དེ་དང་འདྲ་སྟེ་ཚིག་དང་པོ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་ཚིག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་བཤད་པའི་གོ་རིམས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

再者简而言之，以五种方式进行诘难：不了解义理者以不了解而诘难说'此字句义理是什么'。
以词句相违而诘难，即如'世尊先前说为一种，此处又说为另一种'等。
以违背正理而诘难，即凡是与四种正理相违者皆显现。
以多分显现而诘难，即如世尊于彼彼处以多种方便显示彼义理等。
以极为隐蔽而诘难，即如'内在之我是否为常、坚固、恒常、真实如是而住'等。
对此等之回答亦应知有五种，依次为：对不了解者应令了解。
对词句相违者应以开示真实密意而令相顺。
如同以开示真实密意令词句相违相顺一样，对多分显现及极为隐蔽者亦复如是。
对违背正理者，应以开示黑品、开示四种正理及开示某某因果关系而作答复。
其中一向答复是为了对如理询问者正确建立法相。
分别答复是为了令如理与非如理询问者了知差别之相。
反问答复是为了令寻过者承许立场。
置答是由于无故、甚深等四种原因而置而不答，即如前所说的思所成地中'如来死后是否存在'等，以世俗谛理亦不应答，以胜义谛理亦不应答，是故说为应置答。
其中，胜义中由于如来不存在故非事物。由于违背处非处及道，以及其果遍断未成就故，世俗中亦不能引申为'如来死后存在'等。
其中关联有三种，即：圆满关联、解说关联及成立关联。
此三种关联之例如：世尊说'我于极年少、最极年少、及至极年少时出家'，此即极年少之圆满。
'父净饭王令我住于宫殿'等广说，此即对彼极年少之解说。
'为何极年少时出家？由见老病等法性故'，此即成立关联。
凡是略说，如'三受：乐受、苦受、不苦不乐受'等所说处，唯是圆满关联，即以余语词圆满宣说彼受。
如受一般，于四谛等亦复如是，应知前后语词相顺之次第为解说次第。

།དེ་ལ་བསྒྲུབ་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལན་འགའ་ནི་ཚིག་སྔ་མ་ཚིག་ཕྱི་མའི་ བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ་ལན་འགའ་ནི་ཚིག་ཕྱི་མ་ཚིག་སྔ་མའི་བསྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།། རྣམ་པར་བཤད་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་སྨྲ་བ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་ཆོས་དང་དོན་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་ཆོས་ནི་རྣམ་ པ་དྲུག་གོ།།དོན་ནི་རྣམ་པ་བཅུའོ། །གཏམ་ལ་རྒྱ་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན་མང་དུ་ཐོས་པ་དང་ཐོས་པ་འཛིན་པ་དང་ཐོས་པ་བསགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཁོར་གྱི་ནང་དུ་མི་འཇིགས་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆོས་སྟོན་པ་ན་ཞུམ་པ་མེད་ཅིང་དེའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་ བའི་སྐད་འདར་བ་དང་མཆན་ཁུང་རྔུལ་བ་དང་།དྲན་པས་བརྗེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཚིག་དགེ་ཞིང་ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་དང་ལྡན་ཞིང་འཁོར་ལ་ཚིག་དང་ཡི་གེ་འབྱོར་པ་དང་འབྲེལ་པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱས་པས་ཆོས་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡན་ལག་བརྒྱད་དང་ལྡན་པའི་ཚིག་ནི་གྲོང་ཁྱེར་པ་དང་སྙན་ཞིང་འཇེབས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །གཏམ་གྱི་སྦྱོར་བ་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དུས་སུ་དད་གུས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་ཉི་ཤུས་གཏམ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་ཀྱི་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཐོས་པ དང་ཚིག་ལྷུར་མི་ལེན་ཅིང་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱོད་ལམ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཏམ་ཟེར་བ་ན་ལག་པ་སྒུལ་བར་མི་བྱེད་དེ་། རྐང་པ་སྒུལ་བར་མི་བྱེད། སྨིན་མ་སྐྱོད་པར་མི་བྱེད། མགོ་སྒྱུར་བར་མི་བྱེད། བཞིན་སྒྱུར་བར་མི་བྱེད་ལུས་སྒྱུར་བར་མི་བྱེད་ པ་ཡིན་ནོ།།མཛེས་པ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་མ་ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཉན་པར་བྱེད། ཐོས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་བྱེད་ལ། རྣལ་འབྱོར་མི་གཏོང་བ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་གཏོང་བ་དང་། ནང་ གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ནོ།།ངལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བཞི་པོ་དག་ལ་ཆོས་སྟོན་པས་ཡིད་ཡོངས་སུ་སྐྱོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཟོད་པ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཁྲོས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ཁྲོ་བ་དང་། མཚང་བྲུས་ཀྱང་ཕྱིར་མཚང་འབྲུ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བརྒལ་ཏམ་ཕྱིར་བརྒལ་ ཏམ་ཁྱད་དུ་གསད་ན་ཡང་ནོངས་པར་མི་འགྱུར་འཁྲུག་པར་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་བརྒྱད་དེ། བརྗིད་པ་དང་། རྣམ་པར་འགྲེལ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། རྒོལ་བའི་ལན་དང་ལྡན་པ་དང་། རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། དེ་དང་འབྲེལ་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པ་ལས་དྲངས་པ་དང་། སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའོ། །དེ་ལ་འཁོར་ནི་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་འཁོར་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་འཁོར་དང་། དད་པ་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་དང་། ཞེ་འགྲས་པའི་འཁོར་དང་། ཐ་མལ་པར་གནས་པའི་འཁོར་ཏོ། །དེ་ལ་བརྗིད་པའི་གཏམ ནི་རྣམ་པ་ལྔར་རིག་པར་བྱ་སྟེ།གཏན་ཚིགས་དང་ལྡན་པ་དང་། དཔེ་དང་ལྡན་པ་དང་ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། ཚིག་དང་། ཡིག་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་། གོ་སླ་བའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ནི་ཟབ་མོ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གསལ་བ་ཡང་ཟབ་མོ་དང་ལྡན་ པར་རྣམ་པར་སྒྲོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་རྒོལ་པའི་ལན་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན་རྒོལ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་སྤང་བ་དང་ལྡན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་ནི་ཆོས་རེ་རེ་ལ་ཡང་གཅིག་ལས་འཕྲོས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་བཅུའི་བར་ལམ་དེའི་གོང་མ་རབ་ ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་སྒྲོག་པའི་ཕྱིར་ཏེ།འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་གསུམ་ལས་བརྩམས་ནས་དེ་སྐད་གསུངས་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་བྱ་བ་དག་གོ། །དེ་ལ་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་གཏམ་ནི་མདོའི་སྡེ་དང་དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཉིད་ལས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཉེ་བར་ སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་གཞན་དག་ལས་མཇུག་སྡུད་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ།

关于修行的连接有两种：有时前句是后句的修行，有时后句是前句的修行。对于解释的连接也应当如此观察。具足十法的说法者是一切方面圆满且通达法义的，其中法有六种，义有十种。
言论广大，何以故？因为多闻、持闻、积闻故。在眷属中无所畏惧，因为向王族等眷属说法时无怯懦，且无因此而生的声音颤抖、腋下出汗、忘失正念等。
言语善妙且具言语作用，因为具足八支言语，并以词句文字圆满相应等广大方式向眷属说法。具足八支言语即是雅正、悦耳动听等。
善巧言谈，因为以二十种方式适时恭敬信仰等而作言谈。随顺正法而入于法，因为不执著于闻和言辞，如说而行故。
威仪圆满，即说话时不动手、不动脚、不动眉、不转头、不变脸色、不转身。
庄严，即行住等皆庄严。精进勤奋，即未闻之法而听闻，已闻之法而通达，不舍瑜伽、作意、内心止观。
无疲厌，因为向四众说法时心无厌倦。具足忍辱，因为被他人发怒时不以怒报，被他人诽谤时不以诽谤报，被他人质难或轻视时也不犯错、不动怒。
其中解说有八种：庄严、具足解释、具足答辩、具足分别、相应、引述他说、辩才所生、随顺宗义。
其中眷属有五种：在家眷属、出家眷属、具信眷属、怨敌眷属、普通眷属。
其中庄严言谈应当了知有五种：具足理由、具足比喻、具足语用、词句多样、易于理解。
其中具足解释的言谈是为了显明甚深义理，并宣说明显义理具足甚深。
其中具足答辩的言谈，总之应当了知具足遮除五种诤论。
其中具足分别的言谈是对每一法以由一引生的方式宣说乃至十种分别，如从三法开始而说四念住等广说。
其中相应的言谈即是从经部、应颂等中作解释，而不从其他处作结集。

།དེ་ལ་དེ་ལས་གཞན་པ་ལས་དྲངས་པའི་གཏམ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་མདོ་སྡེས་དེ་ཉེ་བར་བསྒྲུབ་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་སྤོབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་གཏམ་ནི་ཇི་ལྟར་འདོད་པའི་དོན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའོ། ། དེ་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་གཏམ་ནི་མ་མོ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པའམ་དེ་ལས་གཞན་པ་གཏན་ལ་བབ་པར་སྟོན་པའི་སྡེ་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་ཁྱིམ་ན་གནས་པའི་འཁོར་ལ་ནི་ཉེས་པར་སྤྱད་པ་སྨད་པ་དང་ལེགས་པར་སྤྱད པ་སྟོང་པ་ཉེ་བར་གནས་པའི་ཆོས་བསྟན་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལས་ལྡོག་པ་དང་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་འཁོར་ལ་ནི་བསླབ་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་བསླབ་པ་གསུམ་ལས་བརྩམས་ཏེ་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་བསྟན་པར་ བྱའོ།།དད་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་རྣམས་ལ་ནི་ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བ་དང་། ཐ་མལ་བར་གནས་པར་འགྱུར་བ་དང་། དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པའི་ཆེ་བ་ཉིད་དང་མཐུ་དང་ལྡན་པའི་གཏམ་བྱའོ། །དེ་ལྟར་སྨྲ་བས་ཆོས་སྟོན་པ་ན་གཞན་དག་གུས་པར་ཉན་པ་ལ་སྦྱོར་བར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་སྦྱར་བར་ བྱ་ཞེ་ན།རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཡོད་ལ་རྣམ་པ་བཅུའི་བར་གྱིས་ཀྱང་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་རྣམ་པ་གཅིག་གིས་ཀྱང་ཆོས་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བར་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཡང་དེ་ལ་ཕན་པ་ཡིན་ལ་བདེ་བ་མ་ཡིན་པའི་མུ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སར་ཆོས་ཡང་དག་པར་ བླངས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ།།གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དམ་པའི་ཆོས་ནི་གྱ་ནོམ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གྱ་ནོམ་པ་དེ་ཡང་སྐྱོན་མེད་པ་དང་དོན་ཆེ་བས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་ཉན་པའི་ངལ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གཞན་དུ་ན་རང་གི་བྱ་བ་གཞན་སྤངས་ཏེ་སྨྲ་བ་དང་ ཉན་པའི་ངལ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གསུམ་གྱིས་ཀྱང་ཡོད་དེ། ཆོས་ནི་ངན་སོང་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གསུམ་པོ་དེ་ནི་གུས་པར་བྱས་ཏེ་མཉན་པས་འཐོབ་ པར་འགྱུར་རོ།།བཞིས་ཀྱང་ཡོད་དེ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་མཉན་པས་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་དེ་ཡང་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་སྨྲ་བ་དང་། དེ་དག་མཉན་པས་ཐོས་ན་སྤོང་བ་དང་ ལེན་པར་བྱེད་པ་དང་།དེ་སྤངས་པ་དང་། བླངས་པའི་ཕྱིར་སྡིག་པ་དེའི་རྒྱུས་ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་བ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་སྤོང་བའི་རྒྱུ་དང་། དགེ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པའི་རྒྱུས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །ལྔས་ཀྱང་ཡོད་དེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་དེ་ནི་གཞི་དང་བཅས་པ་ དང་།ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་བཅས་པ་དང་། སྟོན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཆོ་འཕྲུལ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཚིག་དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་རྣམ་གྲངས་བསྡུ་བ་ལས་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ལྔས་ཏེ་། མ་ཐོས་པ་མཉན་པར་བྱའོ། ཞེས་བྱ་བ་དང་། ཐོས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སོམ་ཉི་སྤང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་དྲང་པོར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དོན་དང་ཚིག་ཟབ་མོ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྟགས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པ་དེ་དག་གིས་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་བསྒོམས་པ་ལས བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིའོ། །གཉིས་ཀྱིས་ནི་བསམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིའོ། །ཐ་མས་ནི་བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་ བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

其中从其他处引述的言论，是指由其他经典来证成的内容。
其中从辩才而来的言论，是指按照所欲之义而作分别。
其中随顺宗义的言论，是指依据论藏而作分别，或依据其他已确立的部类而作分别。
对在家眷属应当宣说呵斥恶行、赞叹善行的近住法，为使其远离恶行趋入善行。
对出家眷属应当宣说住于学处、增上戒等三学的法，为使其迅速成就。
对具信等眷属应当宣说教法的殊胜性和威力，为使其再次生起信心、安住于正常状态、生起信解。
如是说法者在说法时应当使他人恭敬听闻。如何使其恭敬？有一种乃至十种方式。
其中首先以一种方式者，即法是利益安乐所依故。复次其中有利益而无安乐等四句，如菩萨地中依正法摄受而说。
以二种方式者，即正法殊胜故。此殊胜性应知由无过失及义大，并能使说听劳苦有果故。否则舍弃自己其他事务而说听劳苦将成无义。
以三种方式者，即法能使远离恶趣故，能得善趣故，是获得涅槃之因故。此三者由恭敬听闻而得。
以四种方式者，由恭敬听闻法，则能了知经等诸法的变化，此法又说能断除诸多罪恶不善法，能摄受诸多善法，听闻后能断除和摄受，由断除和摄受彼等罪恶之因，能断除后世痛苦，由断除之因及正确摄受善法之因而得涅槃。
以五种方式者，世尊说此法具有根据、具有出离、具有教导、具有降伏、具有神变。此等词的广分别如数集中所说。
复次以五种方式：即应听闻未闻、应净化已闻、应断除疑惑、应端正见解、应以智慧通达甚深义句。世尊以此等方式开示闻思修所生慧清净之方便，其中两种是闻所生慧的方便，两种是思所生慧的方便，最后一种是修所生慧清净的方便。

།དྲུག་གིས་ཀྱང་ཡོད་དེ། སྟོན་པ་ལ་བྱས་པ་གཟོ་ཞིང་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དེས་ཆོས་འདི་དམ་པ་གཅིག་གི་དོན་དུ་ཚེགས་ཆེན་པོས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་སོ་སྙམ་པ་རྣམས་དང་། རང་གི་དོན་དུ་ཡང་དག་པར་མ་མཐོང་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཆོས་འདི་ནི་ཡང་དག་པར་ མཐོང་བ་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། དུས་ཆད་པ་མེད་པ་དང་། ཉེ་བར་གཏོད་པ་དང་། འདི་མཐོང་བ་ལ་དོན་ཡོད་པ་དང་། མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པའོ། །བདུན་གྱིས་ཀྱང་ཡོད་དེ། རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ཆོས་བདུན་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །སྙམ་ པ་སྟེ་ཆོས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དང་།དོན་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་ནས་གང་ཟག་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བར་དག་གོ། །བརྒྱད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་དེ། ཆོས་ནི་རྙེད་སླ་བ་ཡིན་ཏེ་གདོལ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡན་ཆད་ལ་ཡང་བཤད་པའི་ཕྱིར་དང་། སླ་བ་ཡིན་ཏེ་འགྲོ་ ཡང་རུང་སྡོད་ཀྱང་རུང་འདུག་ཀྱང་རུང་ཉལ་ཡང་རུང་སྟེ།སླ་བའི་ཕྱིར་དང་། དོན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་ངེས་པར་ལེགས་པའི་འབྲས་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐོག་མར་དགེ་བའི་ཕྱིར་དང་། བར་དུ་དགེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཐ་མར་དགེ་བའི་ཕྱིར་དང་། མོད་ལ་འབྲས་བུ་ བདེ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཕྱི་མ་ལ་འབྲས་བུ་བདེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དགུས་ཀྱང་ཡོད་དེ། གནོད་པ་རྣམ་པ་དགུ་ལས་ཐར་བའི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལས་ཏེ་འཁོར་བའི་བཙོན་ར་ནས་ཐར་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་བཅད་པའི་ཕྱིར་དང་། ནོར་བདུན་གྱི་དབུལ་བ་བཟློག་པ་སྟེ། ནོར་བདུན་ གྱི་དབང་ཕྱུག་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དང་།དགེ་བའི་སྤྱོད་པ་དང་དམ་པའི་ཆོས་མཉན་པའི་མུ་གེ་ལས་རྒལ་ཏེ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་ལོ་ལེགས་པ་ལ་རབ་ཏུ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དང་། མ་རིག་པའི་མུན་པ་ཟློག་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆུ་བོ་བཞི་ལས་སྒྲོལ་བའི་ཕྱིར་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཐང་ལ་འགོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ནད་གཏན་དུ་གསོ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྲེད་པའི་བྲན་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ཐོག་མ་མེད་པ་ལས་ཐར་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་བཙོན་ར་དམ་པོ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན འདི་ལྟ་སྟེ།འཁོར་བའི་བཙོན་ར་འདི་ནི་མཆོག་ཡིན་པས་དང་པོ་ཁོ་ནར་དགོད་པར་བྱའོ། །བཅུས་ཀྱང་ཡོད་དེ་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་མཉན་པས་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞིང་དེས་ཐོབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་ཀྱིས་ལོངས་སྤྱོད་ཡང་དག་པར་ སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་བབ་ཅོལ་གྱིས་མ་ཡིན་པ་དང་།ཉེས་དམིགས་སུ་ལྟ་ཞིང་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་རབ་ཏུ་ཤེས་པ་དང་ལོངས་སྤྱོད་རྒུད་པས་མྱ་ངན་མི་བྱེད་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད། སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་། ཉེ་དུ་རྒུད་ པས་མྱ་ངན་མི་བྱེད་སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་།ནད་མེད་པ་དང་། ལང་ཚོ་དང་། གསོན་པ་རྒུད་པས་མྱ་ངན་མི་བྱེད། སྒྱིད་ལུག་པར་མི་བྱེད་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་མི་བྱེད་ཅེས་རྒྱས་པར་བྱ་བ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ ཞིང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་ནས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དང་།བས་མཐའི་གནས་མལ་དབེན་པར་གནས་ཤིང་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་བར་དང་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་མཉན་ཅིང་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་ཅན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་རྗེས་སུ་ མཐུན་པར་རྟོགས་པ་དང་།དགའ་བ་དང་མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དགེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་རྣ་བ་བླགས་ཏེ་ཆོས་ཉན་པ་ནི་ཆོས་ལྔ་སྤོང་ཞིང་ཆོས་བདུན་གྱི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།

也有六种，即对于导师报恩并随后守护，认为此殊胜法是为一个目标而以大精进如实修持的那些人，以及为自利而未如实见到的人们，将如实见到世尊之此法，无病，无时限，亲近，见此有意义，以及智者们各自证知。
也有七种，即以七种方式应当如实修持七法，想着应当了知法，想着应当了知义，乃至想着应当了知殊胜与非殊胜补特伽罗等。
也有八种，即法易得，因为乃至旃陀罗等也为其说法；容易，因为行走、坐、住、卧都可以，因为容易；具有意义；因为具有增上生和决定胜的果报；因为初善；因为中善；因为后善；因为当下果报安乐；因为后世果报安乐。
也有九种，即从九种损害中解脱的所依，从轮回牢狱中解脱，因为断除贪等束缚；遣除七财贫穷，因为安立于七财富贵；超越善行和听闻正法的饥荒，因为安立于正法丰收；遣除无明黑暗，因为生起智慧光明；因为度脱四暴流；因为安立于涅槃之地；因为永远治愈烦恼病；因为解脱爱欲奴役；因为解脱无始轮回旷野。在一切坚固牢狱中，这个轮回牢狱是最胜的，所以首先应当安立。
也有十种，恭敬听闻法则获得择法力，并且将亲身体验所获功德；以法如实成就受用而非轻率；见过患而受用并且通达出离；受用衰败不忧愁、不懈怠、不悲叹等广说；亲属衰败不忧愁、不懈怠、不悲叹等广说；健康、青春、生命衰败不忧愁、不懈怠、不悲叹等广说；见欲为过患并见出离为功德而出家；住于边际处所寂静住处并入禅定等；恭敬听闻法并通达与此甚深显现相应的缘起；获得与出离相应的广大欢喜和极喜。世尊也说：'圣声闻专心谛听闻法，则能断除五法并圆满修习七法。'

།དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་གུས་པར་བྱས་ཏེ་ཆོས་ཉན་པས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བའི་ཆོས་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་འགོག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་རིག་ནས་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་ བུ་ཐོབ་པའི་ཚོགས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའམ།དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་འཐོབ་པའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཚོགས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་རང་བྱང་ཆུབ་བམ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་ རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་འཛིན་པའམ།དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།བམ་པོ་གཉིས་པ། དེ་ལ་སྨྲ་བ་ གླེང་སློང་བའི་དུས་ན་དང་པོ་ཁོ་ནར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་བསྡུས་པ་དང་། རྒྱས་པ་སྟེ། དེ་ལ་བསྡུས་པ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། གཟུགས་བཟང་བ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། མཁྱེན་པ་དང་། སྒྲུབ་པ་དང་། མཐུས་སོ། །དེ་ལ་གཟུགས་བཟང་བ་ནི་སྐྱེས་ བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་རིག་པར་བྱ་སྟེ།དེ་ལ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ནི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་བསྡམས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་། བག་ཆགས་དང་བཅས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཁྱེན་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་ འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་རྣམས་དང་དུས་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཁྱེན་པ་ཐོགས་པ་མེད་ཅིང་ཆགས་པ་མེད་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་ནི་རང་དང་གཞན་ལ་ཕན་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་སྒྲུབ་པ་ལས་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་མཐུ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ མངོན་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྔགས་པ་བསྡུས་ཏེ་བརྗོད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ཡོན་ཏན་རྣམས་མཐའ་དག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དྲི་མ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཡོ་བའི་ཕྱིར་དང་། མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྲིན་ལས་ཅན་གྱི་ཕྱིར་དང་།ལས་དེ་ལ་མཐུ་མངའ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་རྒྱས་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། རྣམ་པར་གཏན་ལ་དབབ་པ་བསྡུ་བར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བསྔགས་པ་རྒྱས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་དཔག་ཏུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་བསྔགས་པ་མཐའ་ཡས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྣང་བ་མཛད་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་སྩོལ་བ་དང་། མི་ཤེས་པའི་མུན་པ་འཇོམས་པའི་ཕྱིར་མུན་པ་སེལ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་སྤྱན་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་མཉམ་པའི་འཕགས་པའི་ བདེན་པ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་གཟིགས་པ་དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་བརྟུལ་ཞུགས་གྲུབ་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྐང་གཉིས་ཀྱི་མཆོག་དང་དེད་དཔོན་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་དམ་པ་དང་། དགེ་སྦྱོང་རྣམས་ཀྱི་ནང་ནས་དགེ་སྦྱོང་ཤིན་ཏུ་ གཞོན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་ན་རིན་པོ་ཆེ་དཀོན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་དང་། ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དང་། དོན་དུ་བཞེད་པ་དང་། ཕན་པར་བཞེད་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་བར་མཛད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྤྱན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དོན་དུ་གྱུར་པ་དང་། ཆོས་སུ་གྱུར་པ་དང་། དོན་གསལ་བ་སྟོན་པ་དང་། དོན་ལ་རྟོན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་པོར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་དང་རང་གིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་མ་རྟོགས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་བཞག་པ་འཇོག་པའི་ཕྱིར་ལམ་རིག པ་དང་།ལམ་སྟོན་པ་དང་། ལམ་གསུང་བ་དང་། ལམ་འདྲེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།

同样地，对于恭敬听闻圣者声闻法的人来说，了知一切所生之法皆是灭法后，于诸法生起无垢离尘之法眼，获得预流果位之众，或者乃至获得阿罗汉果位，或者摄受阿罗汉果位之众，或者同样地获得独觉菩提，或者摄受菩萨众，或者同样地摄受无上正等正觉之众，或者同样地成就世间与出世间之禅定、解脱、三摩地、等至。
第二品。其中，在论说开示之时，首先应当宣说佛陀之功德。此有略说与广说。其中略说应当了知有五种：色身庄严、寂静、智慧、成就、威力。
其中色身庄严应当了知即三十二大丈夫相及八十随好。其中寂静应当了知即诸根防护等以及断除烦恼习气。其中智慧应当了知即于过去、未来、现在三世及非时摄诸法之无碍无著智。其中成就应当了知即圆满成办自他利益。其中威力应当了知即如来诸神通。
其中世尊功德略说应当了知有六种：由于功德圆满、无垢、殊胜、无与伦比、成办自他利益事业、于彼事业具大威力。此等广分别如《抉择摄》中所说。
其中世尊功德广说，由于世尊功德无量故，其赞叹亦无边际。同样地，由于作智慧光明故是赐予光明者，由于摧破无明黑暗故是驱除黑暗者。同样地，由于具足三眼故是具眼者，由于通达无上圣谛故是见第一义者，由于戒律圆满及具足戒律故是成就律仪者。
同样地，是两足尊、最胜导师、沙门中最年轻的沙门、世间稀有珍宝。同样地，是具大悲心者、具慈悲者、欲求利益者、欲求安乐者、施予慈悲者。同样地，是眼目、智慧、意义、正法、开示明义者、依止义理者。同样地，由于最初证悟八支圣道及自己证悟故是证悟未证之义者，由于建立未建立梵行故是知道者、示道者、说道者、引道者。

།དེ་བཞིན་དུ་བསྙེངས་པ་དང་བསྙེངས་སུ་རུང་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་སེང་གེ་དང་། ཚོགས་ཆེན་པོ་ཡོངས་སུ་འདྲེན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཁྱུ་མཆོག་དང་། ཚོགས་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་གཙོ་བོ་དང་། སྐྱོན་མི་མངའ་ བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་གླང་པོ་ཆེ་དང་།ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དུལ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་ཅང་ཤེས་དང་། རིགས་དང་བརྒྱུད་དང་གདུང་ལ་སོགས་པས་མི་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་སྒྲུབ་པ་དང་མཁྱེན་པ་དང་མཐུ་ལ་སོགས་པས་མི་ཐམས་ཅད་ཟིལ་གྱིས་མནན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་ བུ་རབ་མཆོག་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་སྐྱེས་བུ་པད་མ་དཀར་པོ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཉམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་བྱོན་པ་མི་མཉམ་པའི་ཕྱིར་མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ དང་།ཚུལ་ཁྲིམས་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་དང་ཡུན་རིང་པོ་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་དང་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་རྙིང་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་ལམ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་དང་། མུ་སྟེགས་ཅན་ཐམས་ཅད་དང་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་ ཕྱིར་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་དང་།གཡོ་བ་དང་རློམ་སེམས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་དང་ཐུབ་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཐུབ་པ་དང་། སྐྱེ་བོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མི་འཕྲོགས་པའི་ཕྱིར་མི་བཀྲི་བ་དང་། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་ བཀྲུས་པའི་ཕྱིར་ཁྲུས་ཅན་དང་།འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་རྒལ་བའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་བྱོན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིག་པ་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པ། འཇིག་རྟེན་མཁྱེན་པ། སྐྱེས་བུ་འདུལ་བའི་ ཁ་ལོ་སྒྱུར་བ།བླ་ན་མེད་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམ་པའི་ཆོས་ལེགས་པར་རྫོགས་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེ་དང་། བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་སྙིང་པོ་དང་། ཐུ་བོ་དང་། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་དག་གིས་ཐུགས་ཡོངས་སུ་མ་གཏུགས་པ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་དང་། ལེགས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དུལ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་དང་ལེགས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་ཞི་བ་དང་། ངེས་པའི་ས་ལ་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་དབུགས་འབྱིན་པ་དང་། བྱང ཆུབ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་།སྲེད་པའི་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པའི་ཕྱིར་ཟུག་རྔུ་འབྱིན་པ་དང་། མ་དུལ་བ་ལ་སོགས་པ་དུལ་བར་མཛད་པ་དང་། ཞི་བར་མཛད་པ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་རབ་ཏུ་ བཀོད་པའི་ཕྱིར་དབུགས་མ་ཕྱིན་པ་རྣམས་ཀྱི་དབུགས་ཕྱུང་བ་དང་།འབྲས་བུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་རབ་ཏུ་བཀོད་པའི་ཕྱིར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཛད་པ་དང་། གཏན་པ་མེད་པ་ དང་།འོབས་དྲལ་བ་དང་། འོབས་ལས་རྒལ་བ་དང་། ཚོལ་བ་སྤངས་པ་དང་། འཕགས་པ་དང་། རྒྱལ་མཚན་བསྙལ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ཆེར་གནས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགྲ་བཅོམ་པ། ཟག་པ་ཟད་པ། ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ། དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཅང་ཤེས་པ། གླང་པོ་ཆེན་པོ། །བྱ་བ་བྱས་པ། བྱེད་པ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་བརྙེས་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པའི་ཕ་རོལ་དུ་བྱོན་པ། སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ ཟད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཡན་ལག་ལྔ་སྤངས་པ་དང་། ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་དང་། རྒྱས་པར་མ་འདྲེས་པ་དང་། བསྟེན་པ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྐྱེས་བུ་ལྟག་ན་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ཡང་ཡིན་ནོ།

同样地，因为远离怯懦和可怯懦，故为人中狮子；因为引导大众，故为人中公牛；因为是众中最胜，故为人中尊主；因为无过失，故为人中大象；因为心极调柔，故为人中良马；因为以种姓、血统、家族等胜过一切人，故为殊胜士夫；因为以戒律、修行、智慧、威力等胜过一切人，故为最胜士夫；因为不为世间法所染，故为白莲花士夫。
同样地，因为无与等者，故为无等；因为过去未来皆无与等者，故为无等中之等；因为是一切众生中最胜，故为最胜；因为具足戒律，长久修习梵行，为古大仙人所证悟，通达道路，故为大仙人；因为战胜一切外道和烦恼魔等，故为胜者；因为无有虚伪、傲慢等一切过失，具足三种调御，故为调御者；因为不为众人等和诸对论者等所夺，故为不被引导者；因为已洗净一切罪业，故为沐浴者；因为超越一切萨迦耶见，故为到彼岸者。
同样地，也是如来、应供、正等正觉、明行足、善逝、世间解、调御丈夫、无上士、天人师、佛世尊。
同样地，是善圆满正法、一切智、一切主宰、无忘失法、众生精要、最胜、不为苦乐所动、诸根防护、因善调柔故为调柔、因具足受持清净戒律故为寂静、因入决定地故为安慰者、因证悟菩提故为般涅槃、因拔除贪欲刺故为拔刺者、调伏未调者等、如前所说令成寂静、
因令诸凡夫安住预流果、一来果故为令未得安慰者得安慰、因令住于初果二果者安住不还果及阿罗汉果故为令未涅槃者得涅槃、无有桩系、已掘陷阱、已越陷阱、已断寻求、圣者、已放下胜幢、永远安住。
同样地，是阿罗汉、漏尽、无烦恼、得自在、心善解脱、慧善解脱、善调御、大龙象、所作已办、已尽诸业、已舍重担、已得自利、以正智而心善解脱、到达一切心自在之彼岸、已尽有中一切结缚。
同样地，是断除五支、具足六支、遍行无杂、具足依止、乃至称为无上丈夫。

།དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་མཁྱེན་པ་དང་། གང་ཟག་མཆོག་དང་མཆོག་མ་ཡིན་པ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་ ཡང་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སྦྱོང་དང་། བྲམ་ཟེ་དང་། དྲི་མ་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་དང་། སྨན་པ་དང་། དེད་དཔོན་དང་། རྣམ་པར་གཟིགས་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་གྱི་མགོན་པོ་དང་འགྲོ་བའི་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཤེས་བྱའི་ སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དྲི་མ་མེད་པ་ནི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྩེ་བཅིལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་ནི་བག་ཆགས་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་པར་གཟིགས་པ་ནི་ཉིན་མཚན་ལན་དྲུག་འཇིག་རྟེན་ལ་སོ་སོར་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ བཟང་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་སྐུ་མཚན་ཅིང་གསལ་བར་བྱ་བ་དང་།སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས་དང་ལྡན་པ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞིས་མི་བསྙེངས་པ་དང་། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་གསུམ་ལ་དྲན་པ་ལེགས་པར་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། བསྲུང་ བ་མེད་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་དང་།བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བའི་ཆོས་ཅན་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་མཆོག་མཁྱེན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསྐལ་བ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་བྱིས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ཤིང་དུས་ཡུན་རིང་པོར་ ཡོངས་སུ་འདྲིས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བྱས་པའི་གནོད་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དང་ཕྲད་པས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཕྱིར་དང་། སེམས་ ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཆོས་སྨྲ་བས་མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །དེའི་འོག་ཏུ་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་བྱ་བས་ཆོས་ སྟོན་པ་ན་གཞན་དག་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་རྣམ་པ་ལྔས་འཇུག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་གྱུར་ནས་བདག་ཉིད་ཆོས་སྨྲ་བའི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་བཅུ་དང་ལྡན་པ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་དག་ལ་ཆོས་དང་དོན་ལ་མཁས་པ་ལ་སོགས་པས་རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་བདག་ཉིད་རྣམ་པར་བཞག་ནས་འཁོར་ རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་ལ་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བརྗིད་པའི་གཏམ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་བརྒྱད་པོ་དག་གིས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཏམ་བྱའོ།།གཏམ་དེ་དག་ཟེར་བ་ན་གཞན་དག་རྣ་གཏོད་པ་ལ་སྦྱར་བར་བྱ་ཞིང་དང་པོར་སྟོན་པའི་བསྔགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ བསྟན་པ་ནི་ཡན་ལག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་སིལ་སྙན་དང་འདྲ་བར་བདག་དང་།གཞན་དག་ལ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་དང་གཞན་དག་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་འཇུག་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མཁས་པར་འགྱུར་བ་ལ་ནི་ཕན་ཡོན་རྣམ་པ་ལྔ་ཡོད་དེ། ཚེགས་ཆུང་ ངུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའི་དོན་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དང་།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་གཏམ་དག་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། བདག་དང་གཞན་གྱི་རྒྱུད་དག་ལ་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དགེ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་ དང་།ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་བར་དག་ལ་སྙན་པ་དང་གྲགས་པ་དགེ་བ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་དང་ལྡན་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའོ། །དགེ་སློང་དག་བསླབ་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་མདོའོ། །དེའི་ལུས་ནི་ཚིག་འབྲུ་ དང་དོན་ཏོ།།དེ་ལ་དགེ་སློང་དག་བསླབ་པ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་ཡི་གེ་བཅུ་གཉིས་དང་། མིང་བཞི་དང་། ཚིག་གཅིག་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་རེ་ཞིག་མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པའི་གཞི་རྣམ་པར་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཡིན་ ནོ།།དགེ་སློང་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་བཀའ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ངག་ཡིན་ནོ།

同样，也是通达法、了知补特伽罗殊胜与非殊胜。同样也是沙门、婆罗门、无垢者、离垢者、医师、导师、遍观者、世间怙主和众生之最。其中，无垢是因为断除了烦恼障。离垢是因为断除了所知障。又无垢是因为摧毁了一切缠缚。离垢是因为彻底摧毁了习气。遍观是因为日夜六次观察世间。
同样，以大丈夫相好庄严，一切方面极为清净而显现身相，具足十力，以四无畏而无怯懦，具足大悲，于三念住善住正念，具足三不护，具无忘失法，彻底摧毁一切烦恼习气，也是遍知一切种相。
其中，因为经过三无数劫修行而长期熟习，因为缘于一切众生的根基，因为缘于一切种类的痛苦，因为遭遇一切众生所作的一切伤害而不退转，因为平等趣入一切众生，故具足大悲。
其中，说法者解说经典的法相如是建立时，首先应当寻求文句和义理。其后，以如是所说的方式说法时，应当以五种解说方式对他人宣说。如是之后，自身应当以所说的十种说法者之相，以通达法义等来安立。
如是安立自身后，对五种眷属如前以庄严语等八种方式作如是谈论。作此谈论时，应当使他人专注倾听，首先应当宣说导师的功德。如是具足五支分的说法，如同具足五支分的乐器，能生起自他广大欢喜，也能趣入自他利益。
如是成为智者有五种功德：以小功用即能通达佛陀教法的义理，能趣入一切圆满的言教，能于自他相续生起欢喜，能生起与善及出离相应的广大最胜欢喜，能于天人中广大宣扬善妙名声与出离相应，能生起无量福德。
'诸比丘，应当住于学处功德'，此为经文。其体性为文句和义理。其中'诸比丘，应当住于学处功德'有十二字母、四个词、一个句子，这些是词句字母的聚集。所说的学处是相状。如来依诸比丘而宣说是教法。如来所说的教言是语言。

།རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ནི་ཚིག་འབྲུ་ཡིན་ཏེ། ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་ བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ།།དོན་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་བསྟན་པ་འདིའམ་ས་ལྔ་པོ་ཐམས་ཅད་དེ། དེ་ལ་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚོགས་ཀྱི་སའོ། །ཤེས་རབ་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྦྱོར་བའི་སའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་དང་དྲན་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་ས་དང་ བསྒོམ་པའི་ས་དང་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་སའི་དོན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དེའི་རྟེན་དང་གྲོགས་ལ་སོགས་པ་ལུས་ཙམ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །ཤེས་རབ་ དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཉོན་མོངས་པ་དང་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོར་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ། །དྲན་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དྲན་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་། དེ་ལྟར་དེ་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིད་ལ་ བྱེད་པ་འགའ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྟེན་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་མོས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་ མཐར་ཐུག་པ་དང་།སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དྲན་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་དེས་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ དབང་དུ་བྱས་ནས་བསླབ་པའི་གཞིས་བསྡུས་པ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཅི་རིགས་པར་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་ནས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བའི་བར་དང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་པ་དག་ཀྱང་འདི་ལ་ཡོད་མོད་ཀྱི་གཙོ་ ཆེར་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྱོད་པ་ཡིན་ནོ།།གང་ཟག་གི་དབང་དུ་བྱ་བ་ནི་གང་ཟག་ཁྱིམ་མེད་པའོ། །དབང་བོ་རྟུལ་པོ་ལ་སོགས་པ་གང་ཟག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་བྱའོ་། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ པ་རྣམས་ལ་ནི་ད་ལྟར་གྱི་དུས་སུ་ཡང་དག་པར་བསྟན་པ་དང་།མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་གཟེངས་བསྟོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བའི་དོན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཕན་ཡོན་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་གིས་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའོ། ། ཉེས་དམིགས་ནི་དེ་ལྟར་མ་བྱས་ན་མི་འགྱུར་བ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དོན་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་བའོ། །མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བ་དང་མི་ཤེས་པ་དང་བརྗེད་ངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་གི་གཉེན་པོ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཡང་མི་མཐུན པའི་ཕྱོགས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྤྱོད་པ་ཐམས་ཅད་དོ།།གཉེན་པོ་ནི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དག་གོ། །བསྡུས་པའི་དོན་ནི་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནས་དྲན་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དག་སྟེ། དེ་ནི་མདོར་བསྟན་པ་ལས་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱས་པ་ནི་དེ་རྣམ་པར་འབྱེད་ པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་དེ་ནི་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པའི་དོན་ཡིན་ཏེ་དེ་ལས་གོང་ན་ཡང་མེད་པ་དེ་ལས་ལྷག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པའི་ཆོས་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ལས་རེ་ཞིག་དེ་ནི་མདོའི་སྡེས་བསྡུས་པ་དང་ལུང་དུ་བསྟན་པའི་སྡེ་ཡིན་པར་ བལྟ་བར་བྱ་སྟེ་ངེས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

这六种是字句，对于'殊胜智慧'等词语也应当如是观察。义理是声闻所说的这个或一切五地，其中'学处利益'是资粮地。'殊胜智慧'是加行地。'解脱精要'和'念力'是见地、修地和究竟地的意义。
其中'学处利益'是戒律的自相。'殊胜智慧'是智慧的自相。其所依和助伴等身体部分是自相。有所缘的智慧是共相。
远离烦恼和随眠是解脱精要的自相。'念力'是正念的自相，如是这是相的意义。
其中'学处利益'不是任何作意，这是显示为作意的所依。'殊胜智慧'应知是相的别观和胜解作意。'解脱精要'是显示为极远离、摄喜、究竟加行和究竟加行的果。'念力'是伺察作意，如是这是作意的意义。以此方式也应当应用于了知等。
所摄受是依涅槃而摄学处基础的清净行。虽然也有随应摄受乃至极欢喜以及善等诸行，但主要是清净行。
就补特伽罗所摄而言是出家补特伽罗。应当令一切钝根等补特伽罗欢喜。对于过去和现在时已正确受持戒律者，于现在时正确教示，于未来时令其摄受，应当赞叹，如是这是所摄受的意义。
其中利益是由三学圆满修习。过患是若不如是行持则不会成就，出家也将无有意义。违品是破戒、无知、忘念和烦恼。应知彼等之对治是戒律等。
又违品是一切烦恼行。对治是三学。摄义是从'住于学处利益'到'念力'，这是从略说中所摄。广说应知是其分别。
如是这是略说和广说的意义，此上再无更胜过此者。其中所解说之法是十二分教中，暂且应视为经藏和授记藏所摄，因为是了义。

།ཀུན་ནས་སློང་བ་ནི་དབང་དུ་བྱ་བ་ལས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཤེས་པའི་སྟོབས་སྟོན་པར་འདོད་པས་མདོ་སྡེ་རྩོམ་པར་བྱེད་པ་དང་། ཡང་གདུལ་བ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་སྤྱོད་པ་ལ་བརྩོན་པ་ཟང་ཟིང་ལ་གདུ་ཞིང་དེ་ལ་ མོས་པ་རྣམས་བསླབས་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་པ་ལ་བསླབ་པ་གསུམ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕན་ཡོན་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཡང་དགེ་སློང་གི་དངོས་པོ་བཞི་ཡང་དག་པར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཁ་དོག་དང་ རྟགས་དང་དབྱིབས་ཀྱི་དགེ་སློང་ཉིད་དང་།ཆོ་ག་བསྲུང་ཞིང་ཚུལ་འཆོས་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ལས་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གྲགས་པ་དང་སྒྲ་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ལ་འདུན་པ་ཟློག་པར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་དང་དྲན་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་ བ་དེས་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་དགེ་སློང་ཉིད་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་འཇུག་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་གྲགས་པ་ལ་སོགས་པ་འདོད་པ་ནི་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་ཐོས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་ཀྱི། ཤེས་རབ་འཕེལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་སྔར་མ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པས་ བསྡུས་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་དམན་པས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་གོང་མ་བས་ཀྱང་ཆེས་གོང་མ་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་རྒྱང་འཕེན་པའི་གསང་ཚིག་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་ལྷོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་བསླབ་པའི་ ཕན་ཡོན་ཞེས་གསུངས་སོ།།ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ཐོས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་འཛིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཤེས་རབ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་ བས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་ནི་དྲན་པའི་དབང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསྡུས་པའི་དོན་ནི་འདིར་ཡང་དག་པའི་སྒྲུབ་པ་དང་འབྲས་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་དེ་ཙམ་ གྱིས་ནི་བསླབ་པའི་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་གནས་པར་གྱིས་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་རྣལ་འབྱོར་རྣམ་པ་བཞིས་བསྡུས་པ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལྟར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གསུམ་ཞེས་གསུངས་པས་ནི་ཡང་དག་པར་སྒྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། ། དེ་ལ་དད་པ་དང་འདུན་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླང་བའི་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་འཛིན་པའི་དུས་ན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་སོ། །ཤེས་རབ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཐབས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚིག་གི་དོན་ནི་བསླབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གདམས་པ་བཞིན་སྒྲུབ་པ་དང་། གོམས་པ་དང་། སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སྒྲུབ་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་འཚོ་བ་ཡོངས་སུ་དག་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་དང་བཟོད་པས་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསླབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ཞི་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་བས་བསླབ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག ནི་ངེས་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ།།རྟགས་དང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་ལས་དང་ཆོས་དང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པ་བདུན་དང་བསླབ་པའི་གཞི་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་ བས་ནི་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་དང་།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་བསམ་གཏན་གྱི་སྡོམ་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་སྡོམ་པའོ། །དུས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་འདས་པའི་དུས་སུ་ཡང་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་འདི་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་གྱུར་ལ་མ་འོངས་པའི་དུས་སུ་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ཁོ་ནར་ འགྱུར་བ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་ཡང་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་འདི་ལྟ་བུ་ཁོ་ན་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ།

关于发起，应当从调伏方面来说明。为了显示自己遍知一切道路的力量而想要撰写经典，又为了使所化众生清净行为精进，对于贪著财物并对此有信解者，为了完全显示学处功德等安住，以及圆满三学的功德，又为了完全显示比丘四种事相。
其中，'学处功德'是指远离对形色、相貌和形状的比丘身份，以及守护仪轨而伪装的比丘身份的贪欲。'殊胜智慧'是指远离对名声、声音和偈颂的比丘身份的贪欲。'解脱精要与念力'是令人趣入真实修行的比丘身份，即如此，贪求名声等者虽然经过观察而受持闻法，但不能增长智慧，以及未能断除先前过失者，为了使其真实受持包含在真实修行中的解脱。
又为了使安住于以下劣为满足者，趣入比上更上的真实修行。对于追求世间顺世外道密语而放逸者，说'学处功德'。对于具戒律而不重闻法者，说'殊胜智慧'。对于仅以闻思为满足者，说'解脱精要'。
对于以戒律、智慧和解脱而生起慢心者，说'念力'。如是应当以如此等相说明发起。其中总义是在此显示真实修行与果，即：仅以戒等三者即是学处究竟。
说'如是而住'是完全显示以四种瑜伽所摄的真实加行。说'如是安住者的三学'是完全显示真实修行的果。其中信心和欲乐是受持戒律的前行。在受持闻法时是精进。智慧等是方便。
其中文义，学处、随学、如教修行、串习、修习是异名。此修行以身语命清净相应为相的戒律所分别，以及以忍辱所分别，因此称为学处。又因趣向寂静故称学处，如是相应者是词源解释。
相、体性、业、法、因、果如前所说。其中，首先以体性分类，学处功德是显示七种戒律和二百五十学处。以界分类，则是欲界所行的别解脱戒，色界和无色界所行的禅定戒，以及不相应的无漏戒。
以时间分类，过去时也唯是如此学处功德，未来时也将唯是如此，现在时也应知唯是如此学处功德。

།དེ་ལ་གནས་སྐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ནི་གང་ཟག་ཞུགས་པ་ཡོངས་སུ་མ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཆུང་ངུའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་འབྲིང་གི་ གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཆེན་པོའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་ནས་མངོན་པར་མི་དགའ་བཞིན་དུ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །མངོན་པར་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བདེ་ བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ།།མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་མ་ཡིན་མངོན་པར་མི་དགའ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དགེ་བའི་གནས་སྐབས་ཡིན་གྱི། མི་དགེ་ བའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ་།།ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་གནས་སྐབས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོས་པ་གཟུང་བ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཐོས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །བསམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་བསམས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། །བསྒོམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་བསྒོམས་པའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ནོ། ། ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཐོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་དེ་དག་གི་གནས་སྐབས་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་གནས་སྐབས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གང་ཟག་གི རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་འདིར་གང་ཟག་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་པར་དགོངས་སོ།།དེ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་ཡང་ཡོད། དབང་པོ་རྣོན་པོ་ཡང་ཡོད་དོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་པ་ཡང་ཡོད། ཆ་མཉམ་པར་སྤྱད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །ཉན་ཐོས་ཁོ་ནའི་ ཡིན་ཀྱི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡང་མ་ཡིན།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་ནི་རང་གིས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་འདི་ལ་གནས་པར་མི་སྟོན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བའི་ཆོས་ཅན་ཁོ་ནའི་ཡིན་ཏེ།ཞུགས་པ་དང་མ་བསྒྲིབས་པ་དང་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་དང་འཆིང་བ་མ་ཚང་བ་ཡང་ཡིན་གྱི། འཆིང་བ་མེད་པའི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིར་གྱུར་པ་ཡིན་གྱི། ལྷར་གྱུར་པའི་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་གང་ཟག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བས་ཡིན་ནོ། །བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་དམ་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་དང་དྲན་པའི་དབང་ལ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དག་ཅི་རིགས་པ་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་། མཐོ་བ་དང་། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཕན་ཡོན་བཅུ་ཡང་དག་པར་ གཟིགས་ནས་ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལ་ཆོས་འདི་ནི་ལུས་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དང་བསྟོད་པར་འོས་བས་ན་ཕན་ཡོན་ཡིན་ནོ།།ཡང་མཐུན་པར་སྐྱེས་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་འདིའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བས་ཕན་ཡོན་ནོ། །ཡང་ལེགས་སུ་སྨོན་པར་བྱ་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ ཡང་ཕན་ཡོན་ནོ།།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི་རྣམ་པ་བཅུར་དབྱེ་བས་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དགེ་འདུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་ལ་དགེ་སློང་རྣམས་དང་། དགེ་སློང་རྣམས་དང་། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་། ཁྱིམ་མེད་པ་རྣམས་ ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ།དེའི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་ངན་སོང་ལས་སྲུང་ཞིང་མ་སྨས་པར་ཡོངས་སུ་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ངོ་། །དེ་ལ་རྣམ་པར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་དང་། རིགས་མཐོན་པོ་དང་། དམའ་ བའི་དབྱེ་བ་དང་།གསར་བུ་དང་། བར་མ་དང་། གནས་བརྟན་གྱི་དབྱེ་བས་རིག་པར་བྱའོ། །གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དུས་ཡོལ་བར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། སྒོམས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། གོམས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེའི་ལུས་ནི་བསླབ་པ་ལེགས་པར་ བཤད་པ་ལས་གུད་ན་མེད་དོ།།ངེས་པའི་ཚིག་ནི་སྤྱོད་ལམ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དུས་ཡོལ་བར་གནས་སོ།

其中，从暂时的分类来说，对于已入道但尚未成熟的补特伽罗们的学处功德是小的阶段。对于已经成熟者们是中等的阶段。对于已经完全成熟者们是大的阶段。
对于经过观察而不欢喜却仍住于梵行者们的学处功德是苦的阶段。对于欢喜者们是乐的阶段。对于既不欢喜也不不欢喜者们的学处功德是非苦非乐的阶段。
这一切学处功德都是善的阶段，既非不善的阶段，也非无记的阶段。对于受持闻法者们是闻的阶段。对于思维者们是思维的阶段。对于修习者们是修习的阶段。
对于未得增上心和增上慧者们仅是增上戒的阶段。对于已得彼等者们也是彼等的阶段。如是，与此相应者是阶段的分类。
其中，补特伽罗的分类是此处指已出家的补特伽罗。其中也有钝根者，也有利根者。也有贪等行者，也有等分行者。也有烦恼微小者。
仅是声闻的，既非独觉的，也非菩萨的。因为独觉是自己现证菩提的缘故，菩萨是不住于此解脱心要的缘故。
仅是般涅槃法者的，是入流者和无覆者以及具一切结缚者和不具足结缚者，而非无结缚者。是人而非天。如是，这是依补特伽罗的分类。
如同学处功德一样，对于殊胜智慧和解脱心要以及念力，也应当了知五种分类中的相应者。
其中，功德、德性、高尚、圆满是异名。如所说'见到十种功德'中，此法是利益身体且应当赞叹故为功德。又随顺所生众生随行故为功德。又随顺善愿故也是功德。
分类应当了知有十种分类：为摄僧团故，为令僧团善妙故等。其中，比丘们、比丘们、出家者们、无家者们是异名。
因远离其色相和形状故，因自己守护恶趣且无损害地护持故为比丘。其中，详细分类应当了知有刹帝利等的分类，高贵种姓和低贱种姓的分类，新学、中等和上座的分类。
'请安住'、'请度时'、'请修习'、'请串习'是异名。其身不离善说学处。语义是在种种威仪中度时而住。

།དེ་ལ་རྣམ་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྤྱོད་ལམ་གྱི་དབྱེ་བ་དང་། སྔ་དྲོ་དང་གུང་ཚིགས་དང་ཕྱི་དྲོ་དང་། མཚན་མོ་གནས་པས་དབྱེ་བས་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་དང་། སྣང་ བ་དང་།མངོན་པར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ཡང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་རབ་ཏུ་འབྱེད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། མི་ཤེས་པའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་པོ། །ཡང་རྣམ་པ་ལས་ཤེས་པས་ན་ཤེས་རབ་ ཡིན་ནོ།།ཡང་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་མཁས་པ་ནི་ངེས་པར་རབ་ཏུ་ཕྱེ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་པོ། །དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་སྤངས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་དང་རྣམ་པར་དག་པ་དང་ཟད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་ གྲངས་སོ།།དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གནས་ངན་ལེན་ཡང་དག་པར་བཅོམ་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ལས་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ། །ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུབ་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཕྱིར་ གསུངས་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའོ།།དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་དུས་དང་སྦྱོར་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། དེ་ལྟར་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་སྔ་མ་ལྟ་བུ་དག་ནི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དྲན་པ་དང་སེམས་ཀྱིས་མི་བརྗེད་པ་དང་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ཡིན་ནོ། །ངེས་པའི་ཚིག་ནི་ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པའོ། །ཡང ཇི་ལྟར་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་འདིས་མངོན་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དྲན་པའོ།།དྲན་པའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆོས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དགེ་འདུན་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དྲུག་པོ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་ བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་དབྱེ་བས་ཀྱང་རབ་ཏུ་དབྱེ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །རྒྱས་པར་ནི་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེས་རྒོལ་ན་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོན་ཏན་དུ་བལྟ་ཞིང་གནས་པར་ཡོངས་ སུ་སྟོན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།།ཤེས་རབ་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་པའི་དབང་པོ་ཐམས་ཅད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་མཆོག་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་མཐོང་བ་དང་ བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་སྟོན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ།།དྲན་པའི་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཞེ་ན། དེ་ནི་ཆུང་ངུ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་པར་ཡོངས་སྟོན་པའི་ཚིག་བླ་དགས་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་གཞན་ དག་ཏུ་བསླབ་པ་གསུམ་གོ་རིམས་བཞིན་དུ་བསྟན་ན།འདིར་ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་མ་གསུངས་པར་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྟན་ཅེ་ན། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པ་བསྟན་པ་ འདི་ཉིད་ཀྱིས་འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་བསྟན་པས་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དབང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་དག་གི་ནང་ནས་སྡུད་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན། འདུས་པར་བྱེད་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ ལྟ་སྟེ།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོའོ།

其中对于种类的详细分类，应当从行为的分类、早晨、午时、下午和夜晚住处的分类来观察。其中智慧、本智、见、显现、证悟等是异名。这也是分别相的心所法。词义解释为：因为是分别的本性，因为是无知的对治，所以是智慧。又因从诸相而了知，故为智慧。又因为是诸智者中的智者确实详细分别，故为智慧。其中分类如前所述应当适当运用。
其中解脱、断除、不具足、清净、灭尽、离贪等是异名。其中本性是正确断除随眠和断除烦恼。词义解释为：因为从贪等种种束缚中解脱，故为解脱。又因世尊说是两种寂默事，故为解脱。
其中分类应当了知为：从时间和加行、不动、见所断、修所断、欲界所行、色界所行、无色界所行诸烦恼的解脱，如是相应如前所述的是分类。
其中念、心不忘失、显说等是异名。其中本性是心所法。词义解释为：因为随念法故为念。又因以此显说如是熟悉事物作意，故为念。
念的分类应当了知为：念佛、念法、念僧等六种随念。同样也应当了知以念住的分类而分类。详细内容如前所述应当适当运用。
若问学处功德是什么意思，那是显示增上戒学功德而住的附加词。若问什么是殊胜智慧的意思，那是显示智慧根胜过其他一切根的附加词。若问什么是解脱心要的意思，那是显示断除见断和修断烦恼的附加词。若问什么是念根的意思，那是显示不以小与劣为足的附加词。
当世尊在其他经中次第宣说三学时，此处为何在增上戒学之后不说增上心学功德而说增上慧学呢？以闻所生等慧所摄的此教法，由无悔等次第而显示三摩地，也是显示增上心学，世尊也说此五根中摄持者是此，集聚者是此，即是慧根。

།ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པའི་དགེ་སློང་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའི་བར་དུ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོའི་བར་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། དེ་བས་ ན་མདོ་སྡེ་དེར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཏིང་ངེ་འཛིན་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་འདྲེན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ་།།ལྷག་པའི་སེམས་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་ཁོ་ན་དང་ལྷན་ཅིག་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་ འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ན།ཅིའི་ཕྱིར་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་བསྒོམ་པ་མ་བསྟན་ཅེ་ན། འདིར་ཡང་ཚུལ་སྔ་མ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཀྱང་མ་གསུངས་རྣམ་ པར་གྲོལ་བའི་ཕན་ཡོན་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་ཀྱང་མ་གསུངས་ཤེ་ན།དམན་པ་ལ་ཕན་ཡོན་སྨོས་པས་གདུལ་བ་རྣམས་གྱ་ནོམ་པ་ལ་ཡང་ཕན་ཡོན་འཛིན་དུ་བཅུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཕན་ཡོན་བཅུ་པོ་དགེ་འདུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་དང་། དགེ་འདུན་ལེགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གསལ་བར་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཕན་ཡོན་དེ་དག་ལ་འཇུག་པར་བསླབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་ཐམས་ཅད་པས་བླ་ན་མེད་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ་། ཅིའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་དམ་པ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དམ་པ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ ཅེས་མ་གསུངས་ཤེ་ན།དམན་པ་ལ་དམ་པ་སྨོས་པས་གདུལ་བ་རྣམས་གྱ་ནོམ་པ་ལ་ཡང་འཛིན་དུ་བཅུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཁྱད་པར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཁྱད་པར་གང་ཡིན་ཞེ་ན། བླ་ན་མེད་པའི་ཤེས་རབ་མི་ རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ནི་རྟག་པས་སྙིང་པོ་ཉིད་ཡིན་པའོ།།དེ་ལ་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་ལྟར་བཅས་པ་དག་ལ་ཕན་ཡོན་བཅུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བའི་ངེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། བསྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཉིད་དང་། རྟག་ཏུ་ བྱེད་པ་ཉིད་དང་།རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་དགེ་འདུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིག་རྣམས་ཀྱི་དོན་གང་ཞེ་ན། དགེ་འདུན་བསྡུ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོར་བསྟན་པའི་ཚིག་ཡིན་ནོ། །དགེ་འདུན་ལེགས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དགེ་འདུན་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཉིད་ངལ་བའི་རྗེས་སུ་བརྩོན་པའི་མཐའ་རྣམ་པར་སྤང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་མ་དད་པ་རྣམས་མངོན་པར་དད་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཞུགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མངོན་པར་དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་དད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཞུགས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནོང་མི་བཀུར་བའི་གང་ཟག་རྣམས་ཚར་གཅད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་པ་རྣམས་ལ་ ནན་ཏུར་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ངོ་ཚ་ཤེས་པ་རྣམས་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་རྣམས་འགྱོད་པ་མེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཚེ་འདིའི་ཟག་པ་རྣམས་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཚེ་རབས་ཕྱི་མའི་ཟག་པ་རྣམས་གཞོམ་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྨོན་ནས་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་བག་ལ་ཉལ་སྤང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངའི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་ཡངས་པར་ གྱུར་པ་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་བར་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསྟན་པའི་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ།

具有智慧根的比丘修习乃至于定根，如是彼即如此，由智慧根而具足乃至定根。如是所说，因此于彼经中世尊宣说引生三摩地之因及引生断除烦恼之因。增上心唯与增上慧学一起宣说。
当说'三学之修习圆满'时，为何不说增上心学之修习？于此亦当如前而观。为何说'住于学处功德'而不说'住于智慧功德'，亦不说'住于解脱功德'？因说下劣之功德，令所化众生亦能趣入殊胜功德，及为显示十种功德即摄僧众、令僧众善住等，为令趣入彼等功德故。
当解脱为一切中最无上法时，为何说'住于胜妙智慧'而不说'住于胜妙解脱'？因说下劣为胜妙，令所化众生亦能趣入殊胜，及为显示解脱之不共特殊性故。此中何为特殊性？无上智慧是无常，而解脱是常故为精要。
其中何为住于学处功德？于如所制定学处，以见到十种功德而具足决定戒、教示戒、恒时作为、恒时趣入，此即是住于学处功德。
其中'为摄僧众'等词义为何？'为摄僧众'是总说之语。'为令僧众善住'是为断除追求欲乐福德之边际。'为令僧众安乐住'是为断除自身疲劳追求之边际。'为令未信者生信'是为令未入者入。'为令已信者增长信心'是为令已入者成熟。'为惩治无惭愧者'是为对破戒者作惩处。'为令有惭愧者安乐住'是为令具戒者无悔。'为防护现世漏'是为对治烦恼缠缚。'为摧破后世漏'是为显明住于发愿梵行及随顺断除烦恼随眠。'为令我之梵行广大利益众生，乃至天人间正确宣说久住'是为令教法相续不断。

།ཕན་ཡོན་བཅུ་པོ་དེ་དག་གིས་མདོར་བསྡུ་ན་ཕན་ཡོན་གསུམ་བསྡུས་པ་ཡིན་ལ་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་བཅུ་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། དགེ་འདུན་ཀུན་ ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་ཉིད་དང་།བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཉིད་དང་། དུས་ཡུན་རིང་དུ་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པར་གནས་པ་ཉིད་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ ཏེ།རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་། དཀའ་ཐུབ་དྲག་པོས་གདུང་བ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་། ཡོ་བྱད་ཀྱིས་ཕོངས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་། ཕན་ཚུན་གནོད་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་། སེམས་ལ་འགྱོད་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བ་དང་། ལོག་ པར་སྨོན་པ་རྗེས་སུ་སྲུང་བས་སོ།།ཚིག་ཐ་མས་ནི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ན་ངེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་མི་འབུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བརྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་ཉམས་པར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཇི་ལྟར་ན་རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པའི་གཞི་འདྲལ་བར་མི་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་རྟག་ཏུ་འཇུག་པ་ཡིན་ཞེ་ན། རལ་ན་ཡང་ཕྱིར་གསོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ན་བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་སློབ་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བསླབ་པ་མཐའ་དག་རྗེས་སུ་སྲུང་བའི་ཕྱིར་ རོ།།དེ་ལྟར་ངེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དང་། བརྟན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཅན་དེ་ཆོས་ཐོས་ནས་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་སྟེ་འདི་ལྟ་སྟེ། ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལས་བརྩམས་ནས་སེམས་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་། དེ་ཐོས་པ་དང་བསམས་པ་དང་ བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཤེས་རབ་ལ་བརྟན་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་རེག་པར་བྱེད་དེ།རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་མི་མཉམ་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཤེས་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་བདག་གི་ ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སམ་འོན་ཏེ་མ་རྫོགས།བདག་གི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རྟོགས་སམ་འོན་ཏེ་མ་རྟོགས། བདག་གི་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རེག་གམ་འོན་ཏེ་མ་རེག་ཅེས་དེ་ལྟར་དྲན་པའི་སྟོབས་སྐྱེད་པ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བསླབ་པའི་ ཕན་ཡོན་དང་།ཤེས་རབ་དམ་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོར་འགྱུར་བས་དེའི་ཕྱིར་དྲན་པའི་དབང་པོ་ཡིན་ནོ། །དྲན་པ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ཆོས་བསྟན་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གདམས་ངག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ལ་བརྟེན་ པའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་དགེ་བསྙེན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསྙེན་གནས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བསམ་གཏན་གྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པ་དུ་མ་གསུངས་ན།དེ་ལ་འདིར་ཚུལ་ཁྲིམས་གང་ལས་བརྩམས་ནས་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་ཤེ་ན། གཙོ་ཆེར་དགེ་སློང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱང་འདི་ལྟ་སྟེ། ཐོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། བསམས་ པ་ལས་བྱུང་བ་དང་།བསྒོམས་པ་ལས་བྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གསུངས་ན། དེ་ལ་འདིར་ཤེས་རབ་གང་ལས་བརྩམས་ནས་ཤེས་རབ་དམ་པ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་ཤེ་ན། རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ལས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཡང་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་། སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་གཡོ་བ་དང་མི་གཡོ་བའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གསུངས་ན། དེ་ལ་འདིར་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་གང་ལས་བརྩམས་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོ་ལ་གནས་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གསུངས་ཤེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དང་མི གཡོ་བ་ལས་སོ།

简而言之，这十种功德可归纳为三种功德，三种功德也包含了这十种功德，即：僧众安住于无烦恼、安住于触证安乐、长久随顺。其中，以七种守护显示安住于无烦恼和安住于触证安乐，即：守护利养恭敬、守护严苦折磨、守护资具匮乏、守护互相损害、守护心生悔恨、守护烦恼缠缚、守护邪愿。最后一句显示教法长久住世。
其中，如何是具足决定戒？因为不舍学处。如何是具足坚固戒？因为不毁坏学处。如何是恒常行持？因为不破坏学处。如何是恒常趣入？因为若有损坏也会修复。如何是善受学处而修学？因为守护一切学处。
如是具足决定戒和坚固戒者，闻法已独自前往寂静处，即从增上心和增上慧开始思维、度量、观察，依止闻思修所生慧而触证解脱。此解脱因为是无与伦比的法性，故称为精要，因为是出世间智慧的果。
瑜伽行者以念力思维：'我的戒蕴是否圆满？我以智慧是否善巧通达这些法？我是否善巧触证解脱？'如是依止生起念力而成为学处的功德、殊胜智慧和解脱的精要，因此是念根。
此念略说应当观察三种：依止说法、依止教诫、依止观察已作未作。
其中，世尊宣说诸多戒律，如优婆塞戒、比丘戒、近住戒、禅定戒、等至戒、圣者欢喜戒等，于此处说从何戒开始而住于学处功德？主要是从比丘戒开始。世尊也宣说诸多智慧，如闻所生、思所生、修所生等，于此处说从何智慧开始而住于殊胜智慧？是从三者皆开始。世尊也宣说诸多解脱，如世间、出世间、有学、无学、动摇、不动摇解脱等，于此处说从何解脱开始而住于解脱精要？是从出世间和不动摇解脱开始。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཡང་ལུས་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་དང་། བྱས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་དང་། སྨྲས་ནས་ཡུན་རིང་དུ་ལོན་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་དྲན་པ་དང་གདམས་ ངག་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་།བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། སངས་རྒྱས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་དྲན་པ་རྣམ་པ་དུ་མ་གསུངས་ན། དེ་ལ་འདིར་དྲན་པ་གང་ལས་བརྩམས་ནས་དྲན་པའི་དབང་ཞེས་གསུངས་ཤེ་ན། གཙོ་ཆེར་བྱས་པ་དང་མ་བྱས་པ་ལ་སོ་སོར་རྟོགས་པ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་ ལས་སོ།།དེ་ལ་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ན་དགེ་སློང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོས་པ་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཡང་ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འགྱོད་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་གྱིས་ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་དེ་ལྟར་དེ་དག་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཡོངས་སུ་འགྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། གོང་ནས་གོང་དུ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ནི་ཤེས་རབ་དམ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ལ་ཤེས་ རབ་དམ་པ་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོའི་ཕྱིར་ཡིན་པའོ།།ཇི་ལྟར་བསླབ་པའི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པ་ནས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་སྙིང་པོའི་བར་དུ་ཡིན་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། དྲན་པའི་དབང་གིས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྒྲུབ་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་གནས་པའི་བསླབ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་བསྒོམ་པ་ཡོངས་སུ་ རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པའི་མཚམས་སྦྱར་བ་ཡིན་ནོ།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་བསྒྲུབ་པ་རྗེས་སུ་སྟོན་པར་མཛད་པར་སྟོན་པའོ། །ཡང་སྐྱེ་བོ་མང་པོའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོན་པར་མཛད་པས་སྟོན་པའོ། །ཡང་མུ་སྟེགས་ཅན་རོ་དང་འདྲ་བར་ནུབ་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་འདི་ཤར་བས་སྟོན་པའོ།།དེ་ལས་གཞན་ལས་ཉན་ཅིང་རྗེས་སུ་སྒྲོགས་པར་བྱེད་པས་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཁོ་ན་ལས་བརྩམས་ཤེ་ན། འདི་ལྟར་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་སྲས་སུ་གྱུར་པ་ཡིན་པས་བསླབ་པ་རྣམས་ལས་བརྩམས་ནས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ནི་ མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པར་བལྟ་བར་བྱའོ།།དེ་ལ་བསླབ་པའི་གཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ལྟུང་བ་སྡེ་ལྔ་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྗེས་སུ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་ནས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པས་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་དང་ལྡན་ པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཆོས་མང་པོ་རྣམས་སེལ་བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དུ་བཞེད་པ་ནི་བདེ་བའི་ཆོས་མང་པོ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕན་པར་བཞེད་པ་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐུགས་རྗེ་བར་མཛད་པ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་དུ་མ་སེལ་ བར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་སྐྱེ་བོ་མང་པོ་ལ་ཕན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་པའི་རིགས་དང་རུས་རྣམས་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཡངས་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་རིགས་དེ་དག་ཉིད་གོང་དུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་བརྩམས་ནས་སོ། །ལྷ་དང་མི་རྣམས་ཀྱི་ བར་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དག་ཉིད་ལ་མཐུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡིན་གྱི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྗེ་ཉི་ཚེ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཆོས་སྟོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུང་རབ་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡན་ ལག་བཅུ་གཉིས་སོ།།བཟུང་ཞིང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་ནས་བཅང་བར་བྱ། མན་ངག་ཏུ་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་དང་དབེན་པར་སོང་ནས་སོ། །ངེས་པར་བརྟག་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་སོ། །འདི་ནི་ཁྱེད་ལ་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པ་གང་ཡིན་ པའོ།།འདི་ནི་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མྱ་ངན་དང་མི་དགའ་བ་རང་ལ་རག་ལུས་པའི་སྤྱོད་པའོ།

世尊说了多种念，如身念处、受念处、心念处、法念处，以及忆念已做很久的事、已说很久的话，同样也说了忆念所说法、忆念教诫、忆念已做未做之事、忆念佛陀等诸多念。那么在此处说'念力'是从哪一种念开始呢？主要是从分别了知已做未做之事的忆念开始。
其中的连接是：此处比丘依戒持听闻，并如理作意。具戒者则无悔，由无悔等次第方便所摄的智慧如理作意时，会生起禅定，如是这些是增上心圆满。
圆满的连接是：由于向上逐渐圆满，学处的利益是为了殊胜智慧，殊胜智慧是为了解脱的精要。
如何从学处利益到解脱精要呢？答：由念力。这是修行的连接。如是安住的三学圆满修习，这也是修行的连接。
显示为声闻开示应作不应作的修行。又为息灭众生苦而开示教法。又为使外道如尸体般沉没而升起此教法。
其他从听闻后复述者为声闻。为何只从声闻开始呢？因为声闻是世尊之子，故从诸学处开始。
其中法应当视为名、句、文之聚集。其中学处基础即是宣说五篇罪。
其中随顺悲悯是因为长久以来以慈等无量住于众生。具大悲是因为除去众多苦法。欲利益是为成办众多乐法。欲饶益是为成办众多善法。悲悯是为除去众多罪恶不善法。
其中'梵行利益众多人'是为王族等种姓。'广大'是从那些众生种类增上而言。'天人之间'是因为他们有能力，并非世尊的悲心有限。
'正确宣说'是以如所有性和尽所有性。其中'说法'是十二分教。
'受持通达后应当持有，应当作为教授'是远离言说。'应当观察'是法。'此为利益你们'是关于增上戒。'此为安乐'是与忧愁不喜相关的行为。

།འདི་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་པའོ། །དེ་ཡང་དགེ་བའི་ཕྱིར་ནི་ཕན་པ་ཡིན་ལ་ཕན་འདོགས་ཕྱིར་ནི་ བདེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་འདི་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་བསྔགས་པའོ། །འདི་ནི་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་དུ་རོ་བརྒྱ་དང་ལྡན་པའི་ཟས་དང་གོས་འབུམ་རི་བ་རྗེས་སུ་གནང་བར་མཛད་པའོ། །འདི་ནི་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་ བསླབ་པ་གསུམ་བཅས་པའོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་དེ་དང་དེར་ཆོས་དེ་དག་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་པའི་ཕྱིར་དང་བདེ་བའི་ཕྱིར་གང་དག་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ གང་ཡིན་པའོ།།དེས་རྒྱུ་གཉིས་ཀྱིས་ན་ལེགས་པར་རྟོགས་པ་ཡིན་ཏེ། ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་དང་དེར་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་དང་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ལས་བརྩམས་ནས་སོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་ གཉིས་ཀྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་རེག་པ་ཡིན་ཏེ།མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་མི་ཉམས་པའི་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་རྫོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དེ་ཉིད་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། དེས་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བརྟེན་ནས་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དག་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་མ་གྱུར་པའོ། །བདག་གིས་ཆོས་འདི་དག་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མ་རྟོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་ལེགས་པར་མ་རེག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས ཀྱིས་ཏེ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་ངས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སོ་སོར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་ནི་དེ་ལྟར་མདོར་བསྟན་པ་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གིས་སྦྱར་བར་བྱ་སྟེ། དངོས་ པོ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་།ཉེས་པར་སྤྱད་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། ལེགས་པར་སྤྱད་པ་ཡང་དག་པར་བླང་བ་དང་། ནད་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་ཤེས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་རབ་ཏུ་རྟོགས་པ་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། བདག་ཉིད་དང་། གཞན་དག་ གིས་དེའི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་དག་དང་། སྔར་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དག་གིས་མདོ་སྡེ་རྣམ་པར་བཤད་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཕུང་པོ་རྣམས་དང་། ཁམས་རྣམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་རྣམས་ དང་།།ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་རྣམས་དང་། དེ་ལ་སོགས་པའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྐྱོ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་གྲོལ་བའོ། །དེ་ལ་བདག་ཉིད་དང་གཞན་དག་གིས་དེའི་འབྲས་བུ་རྟོགས་པ་ནི་བདག་གི་སྐྱེ་བ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་ནི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ བསྡུ་བ་ཞེས་བྱའོ།།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ལས་རྣམ་པར་བཤད་པ་བསྡུ་བ་རྫོགས་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་རྫོགས་སོ།། །།རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་འདི་ནི་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་བདག་དང་གཞན་གྱི་གྲུབ་པའི་མཐའ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་ཏུ་བྱོན་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱུན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བྱང་ བར་བརྙེས་པ་འཕགས་པ་མི་ཕམ་པའི་ཞབས་ཀྱི་པད་མ་རྙོག་པ་མེད་པའི་ཟེའུའི་འབྲུ་སྤྱི་བོས་ལེན་པར་མཛད་པ་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་པ་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱིར་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དང་དུ་བླང་བར་བྱའོ།། །། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པྲཛྙཱ་ཝ་རྨ་དང་། སུ་རེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེས་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པ། འདི་ལ་ཤློ་ཀ་ལྔ་བརྒྱ་བདུན་ཅུ་རྩ་ལྔ་ཡོད་དོ། །སྤྱིར་ཤ་ལོ་ཀ་བཞི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ཡོད་དོ།

所谓'为了利益和安乐'，是指离贪欲者的增上心和增上智慧的行为。其中为善即是利益，为了帮助即是安乐。
又所谓'为了利益'，是指世尊赞叹头陀功德之处。所谓'为了安乐'，是指允许百味饮食和价值十万的衣服之处。所谓'为了利益和安乐'，是指制定三学之处。
'如来于彼彼处以智慧善巧通达诸法'，是指为了利益和安乐的诸法，以及依增上戒学而言的增上心和增上慧。由两种因而善巧通达：长时串习和无颠倒通达。
'于彼彼处以解脱而极善触证'，是从增上心和增上慧开始。由两种因而极善触证：达究竟和以不退转法性而不退失法性故。
'我之戒蕴未圆满'，是指于戒本身作片面行持，或依戒而未圆满等持地的诸戒。'我未极善通达此等法'，是以二种相，如前所说。'未极善触证'，是以二种相，如前所说。
所说'如是我所说者，是别别解说'，应知是总说分别的结语。
复次，经典解说应以此六相配合：遍知事物、断除恶行、断除烦恼、断除随烦恼、摄受善行、以病等相而知、通达遍知、其果、自身与他人证得其果。如是应以此等相及如前所建立者配合经典解说。
其中事物即是：诸蕴、诸界、诸处、缘起、诸念住、诸正断等。其果即是：厌离、离欲、解脱、究竟解脱。其中自身与他人证得其果，即是'我生已尽'等，此即名为解说摄要。
《瑜伽师地论·解说摄要》圆满。《瑜伽师地论》全部圆满。
此《瑜伽师地论》是圣无著度越自他诸宗大海、获得法流三昧、顶戴圣弥勒足莲无垢花蕊者所造。瑜伽行者为成办自他利益、为无上菩提而披大铠甲者应当受持。
印度堪布般若瓦摩、苏仁陀菩提，及大译师班智达耶谢德校订润色。此论有五百七十五颂，总计有四万五千颂。

།བམ་པོ་ནི་བརྒྱ་དང་ལྔ་བཅུ་ཡོད་དོ།

卷数有一百五十。


